06 iyun dünya tarixində mühüm hadisələrin baş verdiyi günlərdən biridir. Bu tarix həm müharibələrin taleyini dəyişən hərbi əməliyyatlar, həm də elm, mədəniyyət, idman və siyasət sahəsində yadda qalan hadisələrlə zəngindir. Azərbaycanda bu tarixlə bağlı geniş tanınan dövlət bayramı olmasa da, dünya tarixində 6 iyun bir sıra mühüm hadisələrlə yadda qalıb.

06 İyun Azərbaycan tarixində

Azərbaycan tarixində 6 iyun müxtəlif dövrlərdə dövlətçilik, iqtisadiyyat, mədəniyyət və ictimai həyatla bağlı mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix xüsusilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrü və sovet hakimiyyətinin ilk illərində baş verən hadisələrlə diqqət çəkir.

1919 – Aqrar islahatlar şöbəsinin yaradılması

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə torpaq islahatlarının hazırlanması məqsədilə Əkinçilik Nazirliyinin nəzdində Aqrar İslahatlar Şöbəsi yaradılıb. Bu qurum kənd təsərrüfatının inkişafı və torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi istiqamətində mühüm fəaliyyət göstərib.

1920 – Zaqatala üsyanının başlanması

Azərbaycanın sovetləşdirilməsindən cəmi bir neçə həftə sonra Zaqatala bölgəsində sovet hakimiyyətinə qarşı silahlı üsyan baş verdi. Üsyana Molla Hafiz Əfəndiyev rəhbərlik edirdi. Yerli əhalinin bolşevik idarəçiliyinə etirazı kimi tarixə düşən bu hadisə sonradan 11-ci Qızıl Ordu tərəfindən qanlı şəkildə yatırıldı.

1920 – Xəzər Ticarət Donanmasının milliləşdirilməsi

Azərbaycan İnqilab Komitəsi tərəfindən Xəzər Ticarət Donanmasının milliləşdirilməsi haqqında dekret qəbul edildi. Bu qərar ölkənin iqtisadi və nəqliyyat sistemində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab olunur.

1972 – Nəriman Nərimanovun abidəsinin açılışı

Bakının mərkəzində görkəmli dövlət və ictimai xadim Nəriman Nərimanovun möhtəşəm heykəlinin açılışı keçirilib. Abidə paytaxtın ən tanınmış memarlıq nümunələrindən biri hesab olunur.

2011 – Dalğa Arenanın istifadəyə verilməsi

Bakıda müasir idman infrastrukturlarından biri olan Dalğa Arena stadionunun açılışı baş tutub. Arena sonrakı illərdə beynəlxalq futbol yarışlarına və müxtəlif idman tədbirlərinə ev sahibliyi edib.

2021 – Azərbaycan Qran-prisi

Bakıda keçirilən Formula 1 Azərbaycan Qran-prisinin qalibi Sergio Pérez olub. Yarış dünyanın aparıcı idman media qurumlarının diqqət mərkəzində olub.

06 İyunda anadan olan azərbaycanlılar

Münəvvər Rzayeva (1929–2004)

Azərbaycan təsviri sənətinin tanınmış nümayəndələrindən biri olub. O, çoxsaylı heykəltəraşlıq əsərlərinin müəllifi kimi milli incəsənət tarixində özünəməxsus yer tutur.

Xuraman Qasımova (1951)

Azərbaycan vokal sənətinin ən görkəmli nümayəndələrindən biridir. Xalq artisti kimi milli opera və vokal məktəbinin inkişafına mühüm töhfələr verib.

Asim Mollazadə (1953)

Milli Məclisin deputatı və siyasi xadim kimi Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında tanınan simalardandır.

06 İyunda vəfat edən azərbaycanlılar

Mövcud tarixi mənbələrdə 6 iyun tarixinə təsadüf edən və ümummilli miqyasda geniş tanınan Azərbaycan dövlət xadimi, alim və ya mədəniyyət nümayəndəsinin vəfatı barədə məlumatlara nadir hallarda rast gəlinir. Buna görə də belə məlumatlar yalnız etibarlı mənbələrlə təsdiqləndiyi hallarda təqdim edilməlidir.

Tarixin yaddaşında 6 iyun

6 iyun Azərbaycan tarixində həm dövlət quruculuğu, həm də azadlıq uğrunda mübarizə ilə bağlı hadisələrin yaşandığı günlərdən biridir. Aqrar islahatların başlanması, Zaqatala üsyanı, mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin doğum günləri bu tarixi Azərbaycan üçün əlamətdar edən hadisələr sırasındadır.

06 İyunda dünyada baş verənlər

1944 – İkinci Dünya müharibəsinin taleyini dəyişən "D-Day"

06 iyun tarixinin ən mühüm hadisəsi şübhəsiz ki, Normandiya desant əməliyyatıdır. Müttəfiq qüvvələr ABŞ generalı Dwight D. Eisenhower rəhbərliyi ilə Fransanın Normandiya sahillərinə çıxaraq Almaniya işğalına qarşı ən böyük amfibiya əməliyyatını həyata keçirdilər. Təxminən 156 min əsgərin iştirak etdiyi bu əməliyyat Avropanın nasist işğalından azad edilməsinin başlanğıcı hesab olunur.

1946 – NBA-nın əsası qoyuldu

Bu gün dünyanın ən nüfuzlu basketbol liqası olan National Basketball Association-nın təməli qoyulub. İlk adı Amerika Basketbol Assosiasiyası olan qurum sonradan NBA adı altında fəaliyyət göstərməyə başlayıb və qlobal idman sənayesinin ən böyük brendlərindən birinə çevrilib.

1984 – "Tetris" oyunu dünyaya təqdim edildi

Milyonlarla insanın sevimlisinə çevrilən Tetris ilk dəfə 6 iyun 1984-cü ildə sovet proqramçısı Alexey Pajitnov tərəfindən təqdim olunub. Oyun sonradan dünya video oyun sənayesinin simvollarından birinə çevrildi.

1982 – Livan müharibəsi başladı

İsrail ordusunun Livana müdaxiləsi ilə Yaxın Şərq tarixində mühüm hadisələrdən biri yaşandı. Müharibə regionun siyasi xəritəsinə və sonrakı proseslərə ciddi təsir göstərdi.

1925 – Chrysler şirkəti yaradıldı

Amerikanın avtomobil nəhənglərindən biri olan Chrysler Corporation 6 iyun 1925-ci ildə təsis edildi. Şirkət uzun illər dünya avtomobil sənayesinin aparıcı istehsalçılarından biri olub.

1844 – YMCA təşkilatı fəaliyyətə başladı

Gənclərin inkişafı və sosial fəaliyyətinə dəstək məqsədilə yaradılmış Young Men's Christian Association Londonda fəaliyyətə başlayıb. Bu təşkilat sonradan dünyanın ən böyük qeyri-hökumət gənclər təşkilatlarından birinə çevrildi.

06 iyunda doğulan məşhur şəxslər

Björn Borg (1956)

Tennis tarixinin ən böyük idmançılarından biri hesab olunur. O, beş dəfə ardıcıl Uimbldon çempionu olub.

Sukarno (1901)

Müstəqil İndoneziya dövlətinin qurucularından və ilk prezidenti kimi tarixə düşüb.

Thomas Mann (1875)

Nobel mükafatı laureatı, dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən biridir.

Paul Giamatti (1967)

Müasir Hollivudun tanınmış aktyorlarından biridir.

06 iyunda vəfat edən məşhurlar

J. Paul Getty (1976)

Dövrünün ən varlı şəxslərindən biri hesab olunurdu.

Gerhart Hauptmann (1946)

1912-ci il Nobel Ədəbiyyat Mükafatı laureatı olub.