Dünyanın nəfəsini tutaraq izlədiyi görüş: Tramp və Si "Buzları Əritdi", ancaq Vaşinqtonun "Nüvə Təlimi" qərarı bütün kartları yenidən qarışdırdı
Cənubi Koreyadakı tarixi zirvə ticarət müharibəsində kövrək barışıq gətirsə də, ABŞ-ın eyni gündə nüvə sınaqlarına qayıtmaq əmri qlobal sabitliyi sarsıtdı.
Bu gün, 30 oktyabr 2025-ci il, qlobal siyasət səhnəsi son illərin ən gərgin və ziddiyyətli 24 saatından birini yaşadı. Bütün dünyanın diqqəti altı illik fasilədən sonra nəhayət baş tutan tarixi görüşə – ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin lideri Si Cinpinin Cənubi Koreyada, APEC sammiti çərçivəsində bir araya gəlməsinə yönəlmişdi.
Analitiklər bu görüşü ya "böyük barışıq", ya da "sonuncu şans" kimi qiymətləndirirdilər. Görüşün ilk nəticələri ehtiyatlı nikbinliyə səbəb oldu.
"KÖVRƏK BARIŞIQ": TİCARƏT GÜZƏŞTLƏRİ
İki supergüc arasında aylardır davam edən ticarət müharibəsində nəhayət ki, "atəşkəs" əldə olundu. Razılaşmaya əsasən, Vaşinqton Çindən idxal olunan və ABŞ-dakı fentanil böhranını alovlandıran kimyəvi maddələrə tətbiq edilən yüksək tarifləri 20%-dən 10%-ə endirməyə razılaşıb.
Bunun müqabilində Pekin, qlobal texnologiya bazarı üçün kritik əhəmiyyət daşıyan "nadir torpaq elementləri"nin ixracına tətbiq etdiyi sərt nəzarəti müvəqqəti olaraq dayandırmağı və ABŞ-dan enerji idxalını artırmağı öhdəsinə götürüb.
Dünya bazarları bu xəbəri gözləsə də, reaksiya soyuq oldu. Neft və səhm bazarları bu "barışığın" çox kövrək olduğunu və əsas problemləri həll etmədiyini dərk edərək günü enişlə başa vurdu.
VƏ GÜNÜN ƏSL "BOMBASI": NÜVƏ TƏHDİDİ
Lakin Tramp-Si görüşünün gətirdiyi bu ehtiyatlı nikbinlik bir neçə saat içində tamamilə kölgədə qaldı.
Görüşdən dərhal sonra Vaşinqtondan gələn xəbər beynəlxalq təhlükəsizlik sistemini kökündən sarstdı: Prezident Donald Tramp ABŞ Müdafiə Nazirliyinə (Pentaqon) nüvə silahı sınaqlarının "dərhal" bərpa edilməsi üçün hazırlıqlara başlamaq barədə göstəriş verib.
Bu, ABŞ-ın onilliklərdir davam edən qlobal moratoriyumu pozması deməkdir və "Soyuq Müharibə" dövründən bəri ən təhlükəli eskalasiya addımı kimi qiymətləndirilir.
ANALİZ: BU NƏYƏ XİDMƏT EDİR?
Jurnalist nöqteyi-nəzərindən, bu iki hadisənin eyni gündə baş verməsi təsadüfi deyil. Siyasi şərhçilər bunu Tramp administrasiyasının klassik "kök və çubuq" (yaxşı və pis polis) taktikası kimi görürlər.
Görünür, Vaşinqton bir tərəfdən Çinlə "yumşaq" danışıqlar apararaq ticarətdə güzəşt əldə etməyə çalışır, digər tərəfdən isə nüvə kartını masaya qoyaraq həm Pekinə, həm də digər qlobal güclərə (xüsusilə Rusiya və İrana) "əzələ nümayiş etdirir".
Lakin bu "əzələ nümayişi"nin nəticələri fəlakətli ola bilər. Bu addım, qlobal silahlanma yarışını yenidən alovlandıra və onsuz da gərgin olan beynəlxalq münasibətləri tamamilə nəzarətdən çıxara bilər.
Bu arada, dünya bu gün diqqətinin bir hissəsini də təbiətin qəzəbinə yönəltməli oldu. 5-ci kateqoriyalı "Melissa" qasırğası Yamaykanı darmadağın edərək "katastrofik" fəlakətə səbəb oldu və hazırda Kuba sahillərini vurur.
Bir sözlə, dünya 30 oktyabr səhərinə Tramp və Sinin əl sıxışmasına ümidlə oyansa da, gecəni Vaşinqtonun nüvə sınaqları barədə verdiyi qərarın yaratdığı dərin narahatlıq və qeyri-müəyyənliklə başa vurur. Bu gün sabitlik deyil, yeni və daha təhlükəli bir qlobal oyunun başladığı gün kimi tarixə düşəcək.
Cənubi Koreyadakı tarixi zirvə ticarət müharibəsində kövrək barışıq gətirsə də, ABŞ-ın eyni gündə nüvə sınaqlarına qayıtmaq əmri qlobal sabitliyi sarsıtdı.
Bu gün, 30 oktyabr 2025-ci il, qlobal siyasət səhnəsi son illərin ən gərgin və ziddiyyətli 24 saatından birini yaşadı. Bütün dünyanın diqqəti altı illik fasilədən sonra nəhayət baş tutan tarixi görüşə – ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin lideri Si Cinpinin Cənubi Koreyada, APEC sammiti çərçivəsində bir araya gəlməsinə yönəlmişdi.
Analitiklər bu görüşü ya "böyük barışıq", ya da "sonuncu şans" kimi qiymətləndirirdilər. Görüşün ilk nəticələri ehtiyatlı nikbinliyə səbəb oldu.
"KÖVRƏK BARIŞIQ": TİCARƏT GÜZƏŞTLƏRİ
İki supergüc arasında aylardır davam edən ticarət müharibəsində nəhayət ki, "atəşkəs" əldə olundu. Razılaşmaya əsasən, Vaşinqton Çindən idxal olunan və ABŞ-dakı fentanil böhranını alovlandıran kimyəvi maddələrə tətbiq edilən yüksək tarifləri 20%-dən 10%-ə endirməyə razılaşıb.
Bunun müqabilində Pekin, qlobal texnologiya bazarı üçün kritik əhəmiyyət daşıyan "nadir torpaq elementləri"nin ixracına tətbiq etdiyi sərt nəzarəti müvəqqəti olaraq dayandırmağı və ABŞ-dan enerji idxalını artırmağı öhdəsinə götürüb.
Dünya bazarları bu xəbəri gözləsə də, reaksiya soyuq oldu. Neft və səhm bazarları bu "barışığın" çox kövrək olduğunu və əsas problemləri həll etmədiyini dərk edərək günü enişlə başa vurdu.
VƏ GÜNÜN ƏSL "BOMBASI": NÜVƏ TƏHDİDİ
Lakin Tramp-Si görüşünün gətirdiyi bu ehtiyatlı nikbinlik bir neçə saat içində tamamilə kölgədə qaldı.
Görüşdən dərhal sonra Vaşinqtondan gələn xəbər beynəlxalq təhlükəsizlik sistemini kökündən sarstdı: Prezident Donald Tramp ABŞ Müdafiə Nazirliyinə (Pentaqon) nüvə silahı sınaqlarının "dərhal" bərpa edilməsi üçün hazırlıqlara başlamaq barədə göstəriş verib.
Bu, ABŞ-ın onilliklərdir davam edən qlobal moratoriyumu pozması deməkdir və "Soyuq Müharibə" dövründən bəri ən təhlükəli eskalasiya addımı kimi qiymətləndirilir.
ANALİZ: BU NƏYƏ XİDMƏT EDİR?
Jurnalist nöqteyi-nəzərindən, bu iki hadisənin eyni gündə baş verməsi təsadüfi deyil. Siyasi şərhçilər bunu Tramp administrasiyasının klassik "kök və çubuq" (yaxşı və pis polis) taktikası kimi görürlər.
Görünür, Vaşinqton bir tərəfdən Çinlə "yumşaq" danışıqlar apararaq ticarətdə güzəşt əldə etməyə çalışır, digər tərəfdən isə nüvə kartını masaya qoyaraq həm Pekinə, həm də digər qlobal güclərə (xüsusilə Rusiya və İrana) "əzələ nümayiş etdirir".
Lakin bu "əzələ nümayişi"nin nəticələri fəlakətli ola bilər. Bu addım, qlobal silahlanma yarışını yenidən alovlandıra və onsuz da gərgin olan beynəlxalq münasibətləri tamamilə nəzarətdən çıxara bilər.
Bu arada, dünya bu gün diqqətinin bir hissəsini də təbiətin qəzəbinə yönəltməli oldu. 5-ci kateqoriyalı "Melissa" qasırğası Yamaykanı darmadağın edərək "katastrofik" fəlakətə səbəb oldu və hazırda Kuba sahillərini vurur.
Bir sözlə, dünya 30 oktyabr səhərinə Tramp və Sinin əl sıxışmasına ümidlə oyansa da, gecəni Vaşinqtonun nüvə sınaqları barədə verdiyi qərarın yaratdığı dərin narahatlıq və qeyri-müəyyənliklə başa vurur. Bu gün sabitlik deyil, yeni və daha təhlükəli bir qlobal oyunun başladığı gün kimi tarixə düşəcək.
Amin ŞAMİLZADƏ
