Vətən Qibləsinə Çevrilmiş Ömür: Həsənəli Eyvazlı – 75

Naxçıvan ədəbi mühitinin ağsaqqal nümayəndələrindən biri, qələmi hər zaman Vətən qibləsinə duran, yurd sevgisini misra-misra hörüb, səhnə əsərlərində yaşadan şair, dramaturq və alim Həsənəli Eyvazlının bu gün 75 yaşı tamam olur.

Onun yaradıcılığı milli ideallarımıza – torpağa bağlılığa, vətəndaşlıq qeyrətinə və bütöv Azərbaycan arzusuna köklənib. Tənqidçi Ə.Əzimlinin dediyi kimi: "Həsənəlinin ruhunda yanğılı bir Vətən dərdi var, bu, ağırlığı get-gedə artan, azalmayan bir dərddir".

Bu əlamətdar gündə şairlə onun yaradıcılıq dünyasına, Vətən sevgisinə və keçdiyi ömür yoluna nəzər salan virtual bir söhbəti oxucularımıza təqdim edirik.

– Həsənəli müəllim, bu gün ömrünüzün 75-ci zirvəsindən geriyə boylananda gözünüzün önündə ilk nə canlanır? Bu yaş sizin üçün nəyi ifadə edir?

– 75 il sadəcə bir rəqəm deyil, bu, Vətən torpağında, Naxçıvanın dağlarında, Arazın sahilində keçən bir ömür yoludur. Mənim üçün bu yaş hesabat məqamıdır. "Görüşünə gəlmişəm", "Qalıbdır", "Ata ocağına qonaq gəlmişəm" şeirlərimdə yazdığım o hisslərin təsdiqidir. İnsan yaşa dolduqca "Ata ocağı"nın istisini, Vətən daşının ağırlığını daha dərindən hiss edir. Mənim üçün ən böyük xoşbəxtlik odur ki, bu illər ərzində qələmim heç vaxt Vətən sevgisindən, el-oba məhəbbətindən uzaq düşməyib.

– Yaradıcılığınızda Naxçıvan mövzusu, "Qəhrəman Naxçıvanım", "Əlincə qalasında düşüncələr" kimi şeirləriniz xüsusi yer tutur. Sizin üçün Naxçıvan sadəcə doğulduğunuz yerdir, yoxsa bir simvoldur?

– Naxçıvan mənim üçün Azərbaycanın qeyrət qalasıdır, Vətənin döyünən ürəyidir. Mən "Naxçıvana gəl" deyəndə sadəcə qonaq çağırmıram, insanları bu torpağın vüqarına, tarixinə şahidlik etməyə səsləyirəm. Əlincə qalasının daşında tariximizin dözümü, Arazın suyunda həsrətimiz var. Mənim şeirlərimdəki təbiət təsvirləri, ana təbiətə vurğunluq sadəcə mənzərə deyil, bu torpağın müqəddəsliyinə olan inamdır. Şair torpağını sevməsə, onun insanlarına məhəbbət bəsləməsə, misraları ruhsuz olar.

– Sizin məşhur "Mən Vətənəm" şeiriniz oxucular tərəfindən çox sevilir və metaforik obrazlılığı ilə seçilir. Bir şair necə "Vətən" olur?

– Bilirsiniz, insan Vətəni sadəcə coğrafiya kimi yox, öz varlığının bir parçası kimi dərk edəndə o, Vətənləşir. "Mən Vətənəm" demək, Vətənin ağrısını canında, sevincini ürəyində daşımaq deməkdir. Bu, bir iddia deyil, bu, bir vətəndaşlıq borcudur, mənəvi haldır. Əgər mənim qələmimdən çıxan söz Vətənin taleyinə işıq tutursa, deməli, mən o Vətənin bir zərrəsiyəm.

– Həsənəli müəllim, siz həm də güclü dramaturqsunuz. "Qurtuluşa gedən yol", "Araz sahilində doğan Günəş", "Türkmənçay müqaviləsi" kimi əsərlərinizdə tarixi ağrılarımız, ikiyə bölünmüş Vətən dərdi qabarıqdır. Niyə məhz dramaturgiya və niyə məhz bu mövzular?

– Səhnə canlıdır, səhnə ibrətdir. Poeziyada hisslərimi ifadə edirəmsə, dramaturgiyada xalqın taleyini canlandırmağa çalışıram. "Türkmənçay müqaviləsi" və ya "Araz sahilində doğan Günəş" bizim tarixi yaddaşımızdır. İkiyə bölünmüş Vətənin faciəsi, birləşmək idealı mənim yaradıcılığımın ana xəttidir. "Ərtoğrul Cavid və ya bir ailənin dramı", "Ruhların görüşü" əsərləri ilə Azərbaycan dramaturgiyasına, Cavidlər irsinə, tariximizin qaranlıq və işıqlı səhifələrinə işıq salmaq istəmişəm. Gənc nəsil bu tarixi səhnədə görməli, dərk etməlidir.

– Yaradıcılığınızda uşaqlar üçün yazılmış pyeslər də var. Ağsaqqal bir şairin uşaq dünyasına baş vurması çətin deyil ki?

– Əksinə, çox vacibdir. Gələcək o uşaqların çiyinlərindədir. Onlara Vətən sevgisini, milli dəyərləri indidən aşılamaq lazımdır. Uşaqlar üçün yazanda insan saflaşır, özü də uşaqlaşır. O kiçik pyeslər, əslində böyük amalların toxumlarını səpmək üçün bir vasitədir.

– 75 illik yubileyinizdə oxucularınıza, sizi sevənlərə son sözünüz nə olardı?

– Arzum budur ki, "Bu köç hara gedir?" sualını verəndə hər kəs bilsin ki, bizim köçümüz işığa, bütövlüyə, Vətənin tərəqqisinə doğru gedir. Unudulmasın ki, dəyərlərinə bağlılıq bizi millət kimi var edir. Hər kəsi Vətəni sevməyə, onu qorumağa çağırıram.

Biz də saytımız adından görkəmli şairimiz, dramaturq Həsənəli Eyvazlını 75 illik yubileyi münasibətilə təbrik edir, ona "Vətən qibləsinə" duran yaradıcılığında yeni uğurlar və möhkəm cansağlığı arzulayırıq!

Söhpətləşdi: Bilman İSAQ