21 Noyabr: Tarixin Yaddaşında Qalan Ən Mühüm Hadisələr
Hər gün tarixin səhifələrində özünəməxsus iz buraxır. 21 Noyabr da dünya və Azərbaycan tarixində siyasi, elmi və mədəni baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edən hadisələrlə yadda qalıb.
Azərbaycan Tarixində Dönüş Nöqtəsi: Yeni Azərbaycan Partiyasının Təsis Konfransı
1992-ci il, 21 Noyabr: Müasir Azərbaycan siyasi həyatının ən mühüm hadisələrindən biri məhz bu tarixdə baş vermişdir. Ölkədə dərin siyasi və iqtisadi böhranın hökm sürdüyü bir dövrdə, Naxçıvan şəhərində Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Təsis Konfransı keçirildi.
Tarixi Zərurət: Partiyanın yaradılması Azərbaycanda yaranmış xaos və səriştəsiz rəhbərliyə qarşı xalqın müdrik və qətiyyətli liderə olan ehtiyacından doğmuşdu.
Liderlik: Konfransda Ulu Öndər Heydər Əliyev yekdilliklə Partiyanın Sədri seçildi. Bu hadisə, müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsi və inkişafı yolunda yeni bir mərhələnin başlanğıcı oldu.
1957-ci il, 21 Noyabr: Xəzər dənizində baş vermiş güclü qasırğa nəticəsində Neft Daşlarında iki neftçi briqadasından 21 nəfər qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Bu hadisə neftçilərin ağır və təhlükəli iş şəraitindəki fədakarlıqlarının acı bir xatırlatmasıdır.
Dünya Elm və Siyasətində Əsas Hadisələr
Elm və İxtiralar
1905-ci il, 21 Noyabr: Dünyanı dəyişdirən elmi kəşflərdən biri bu tarixdə elan edildi. Albert Eynşteynin kütlə və enerjinin ekvivalentliyini göstərən məşhur düsturu — $E = mc^2$ — "Annalen der Physik" jurnalında dərc olundu. Bu düstur atom enerjisi də daxil olmaqla, müasir fizikanın əsasını təşkil edir.
1877-ci il, 21 Noyabr: Amerikalı ixtiraçı Tomas Edison səsləri mexaniki olaraq yazan və yenidən səsləndirən cihaz olan fonoqrafı ixtira etdiyini elan etdi. Bu ixtira səs yazma sənayesinin əsasını qoydu və musiqinin, nitqin kütləvi yayılmasında inqilab yaratdı.
Siyasi və Sosial Hadisələr
1955-ci il, 21 Noyabr: Yaxın Şərqdə artan Sovet təhdidinə qarşı müdafiə məqsədilə Türkiyə, İran, İraq, Pakistan və Böyük Britaniyanın iştirakı ilə Bağdad Paktı (sonradan CENTO) imzalandı.
1995-ci il, 21 Noyabr: Serbiya, Xorvatiya və Bosniya prezidentləri Bosniya müharibəsinə son qoyan Deyton Sazişini ratifikasiya etdilər. Bu sənəd Bosniya və Herseqovinada sülhün bərpası üçün mühüm addım oldu.
21 Noyabrın Beynəlxalq Günləri
Bu tarix həm də Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) tərəfindən müəyyən edilmiş əlamətdar günlərlə qeyd olunur:
Ümumdünya Televiziya Günü: Televiziyanın qərar qəbul etməkdə, biliyin yayılmasında və mədəniyyətlərarası anlaşmada oynadığı rolu qeyd etmək üçün təsis edilib.
Beynəlxalq Salamlaşma Günü: Soyuq müharibə dövründə beynəlxalq gərginliyə qarşı etiraz olaraq iki amerikalı qardaş tərəfindən irəli sürülüb. Bu gün insanları sülh və dostluq naminə bir-birini salamlaşmağa təşviq edir.
Nəticə:
21 Noyabr tarixi Azərbaycan üçün müasir dövlətçiliyin təməlini qoyan siyasi hadisə, dünya üçün isə elmi inqilaba yol açan kəşf və sülh müqavilələri ilə xarakterizə olunur.
Gülnarə SAF
