19 Noyabr – Tarixdə Bu Gün: Dünyada və Azərbaycanda Əhəmiyyətli Hadisələr
Meta təsvir (SEO):
19 noyabr tarixi dünya və Azərbaycan üçün mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Lincolnun Gettysburg çıxışı, Sadatın tarixi İsrail səfəri, Pelé-nin 1000-ci qolu və Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və mədəni həyatında baş vermiş önəmli hadisələr barədə geniş məqalə.
Giriş
19 noyabr tarixi həm dünya miqyasında, həm də Azərbaycanda bir sıra mühüm hadisələrin baş verdiyi gün kimi yadda qalmışdır. Siyasi dönüş nöqtələri, tarixi çıxışlar, idman nailiyyətləri, regional diplomatik proseslər və mədəni hadisələr bu günün əhəmiyyətini daha da artırır. Aşağıda 19 noyabrda baş vermiş ən yadda qalan hadisələrin geniş icmalı təqdim olunur.
DÜNYADA 19 NOYABR HADİSƏLƏRİ
Abraham Lincolnun “Gettysburg Address” çıxışı (1863)
19 noyabr 1863-cü ildə ABŞ Prezidenti Abraham Lincoln Amerika Vətəndaş Müharibəsi dövründə Gettysburg döyüş meydanında etdiyi tarixi çıxışı ilə tanınır. Cəmi bir neçə cümlədən ibarət olan bu nitq azadlıq, bərabərlik və milli birliyin simvoluna çevrilmişdir. ABŞ siyasi tarixinin ən təsirli çıxışlarından biri məhz bu gündə səslənmişdir.
Anvar Sadatın İsrail səfəri (1977)
Misir Prezidenti Anvar Sadat 19 noyabr 1977-ci ildə İsrailə rəsmi səfər edən ilk ərəb lider oldu. Onun Knessetdə çıxışı regionda sülh prosesinin əsas başlanğıclarından biri kimi qiymətləndirilir. Bu addım nəticəsində o, 1978-ci ildə Nobel Sülh Mükafatına layiq görülmüşdür.
Pelé-nin karyerasındakı 1000-ci qolu (1969)
Futbol tarixinin ən böyük adlarından olan Pelé 19 noyabr 1969-cu ildə “Vasco da Gama” klubuna qarşı oyunda özünün 1000-ci qolunu vuraraq idman dünyasında yeni rekord imza atmışdır. Bu hadisə Braziliya və futbol tarixi üçün xüsusi simvolik əhəmiyyət daşıyır.
Janowska düşərgəsində üsyan (1943)
İkinci Dünya Müharibəsi dövründə, 19 noyabr 1943-cü ildə Janowska ölüm düşərgəsində əsir yəhudilər üsyana qalxmışdılar. Üsyan uğursuz olsa da, Holokost tarixi baxımından simvolik müqavimət nümunələrindən biri hesab olunur.
Beynəlxalq Kişilər Günü
19 noyabr dünya üzrə International Men’s Day kimi qeyd olunur. Bu gün kişilərin sosial rolu, psikoloji sağlamlıq, ailədaxili məsuliyyət və cəmiyyətə töhfələri mövzularına diqqət çəkməyi hədəfləyir.
AZƏRBAYCANDA 19 NOYABR TARİXİ
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində Parlamentin yaradılması qərarı (1918)
1918-ci il 19 noyabrda Azərbaycan Milli Şurası ölkənin ilk parlamentinin – Müəssislər Məclisinin yaradılması barədə qərar qəbul etmişdir. Parlamentdə yerlər müxtəlif millətlər arasında bölünmüş və bu addım dövlətçilik tariximizdə çoxmillətli nümayəndəliyin əsasını qoymuşdur. Bu, ADR-in demokratik dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm mərhələ idi.
SSRİ-də kooperativ fəaliyyətə icazə – iqtisadi dönüş nöqtəsi (1986)
1986-cı il 19 noyabrda SSRİ-də fərdi əmək və kooperativ fəaliyyətinə icazə verən qanun qəbul olunmuşdu. Bu dəyişiklik Azərbaycanda da özəl təşəbbüslərin yaranmasına, kiçik sahibkarlığın formalaşmasına təkan verdi və gələcək iqtisadi islahatlar üçün zəmin yaratdı.
ATƏT-in İstanbul Sammiti və Azərbaycan (1999)
1999-cu il 19 noyabrda ATƏT-in İstanbul Sammiti başa çatdı. Sammit çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti ilə Ermənistan liderinin görüşü də keçirilmişdi. Görüşlər və qəbul edilən sənədlər regionun gələcək təhlükəsizlik arxitekturasında mühüm rol oynadı.
Meta təsvir (SEO):
19 noyabr tarixi dünya və Azərbaycan üçün mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Lincolnun Gettysburg çıxışı, Sadatın tarixi İsrail səfəri, Pelé-nin 1000-ci qolu və Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və mədəni həyatında baş vermiş önəmli hadisələr barədə geniş məqalə.
Giriş
19 noyabr tarixi həm dünya miqyasında, həm də Azərbaycanda bir sıra mühüm hadisələrin baş verdiyi gün kimi yadda qalmışdır. Siyasi dönüş nöqtələri, tarixi çıxışlar, idman nailiyyətləri, regional diplomatik proseslər və mədəni hadisələr bu günün əhəmiyyətini daha da artırır. Aşağıda 19 noyabrda baş vermiş ən yadda qalan hadisələrin geniş icmalı təqdim olunur.
DÜNYADA 19 NOYABR HADİSƏLƏRİ
Abraham Lincolnun “Gettysburg Address” çıxışı (1863)
19 noyabr 1863-cü ildə ABŞ Prezidenti Abraham Lincoln Amerika Vətəndaş Müharibəsi dövründə Gettysburg döyüş meydanında etdiyi tarixi çıxışı ilə tanınır. Cəmi bir neçə cümlədən ibarət olan bu nitq azadlıq, bərabərlik və milli birliyin simvoluna çevrilmişdir. ABŞ siyasi tarixinin ən təsirli çıxışlarından biri məhz bu gündə səslənmişdir.
Anvar Sadatın İsrail səfəri (1977)
Misir Prezidenti Anvar Sadat 19 noyabr 1977-ci ildə İsrailə rəsmi səfər edən ilk ərəb lider oldu. Onun Knessetdə çıxışı regionda sülh prosesinin əsas başlanğıclarından biri kimi qiymətləndirilir. Bu addım nəticəsində o, 1978-ci ildə Nobel Sülh Mükafatına layiq görülmüşdür.
Pelé-nin karyerasındakı 1000-ci qolu (1969)
Futbol tarixinin ən böyük adlarından olan Pelé 19 noyabr 1969-cu ildə “Vasco da Gama” klubuna qarşı oyunda özünün 1000-ci qolunu vuraraq idman dünyasında yeni rekord imza atmışdır. Bu hadisə Braziliya və futbol tarixi üçün xüsusi simvolik əhəmiyyət daşıyır.
Janowska düşərgəsində üsyan (1943)
İkinci Dünya Müharibəsi dövründə, 19 noyabr 1943-cü ildə Janowska ölüm düşərgəsində əsir yəhudilər üsyana qalxmışdılar. Üsyan uğursuz olsa da, Holokost tarixi baxımından simvolik müqavimət nümunələrindən biri hesab olunur.
Beynəlxalq Kişilər Günü
19 noyabr dünya üzrə International Men’s Day kimi qeyd olunur. Bu gün kişilərin sosial rolu, psikoloji sağlamlıq, ailədaxili məsuliyyət və cəmiyyətə töhfələri mövzularına diqqət çəkməyi hədəfləyir.
AZƏRBAYCANDA 19 NOYABR TARİXİ
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində Parlamentin yaradılması qərarı (1918)
1918-ci il 19 noyabrda Azərbaycan Milli Şurası ölkənin ilk parlamentinin – Müəssislər Məclisinin yaradılması barədə qərar qəbul etmişdir. Parlamentdə yerlər müxtəlif millətlər arasında bölünmüş və bu addım dövlətçilik tariximizdə çoxmillətli nümayəndəliyin əsasını qoymuşdur. Bu, ADR-in demokratik dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm mərhələ idi.
SSRİ-də kooperativ fəaliyyətə icazə – iqtisadi dönüş nöqtəsi (1986)
1986-cı il 19 noyabrda SSRİ-də fərdi əmək və kooperativ fəaliyyətinə icazə verən qanun qəbul olunmuşdu. Bu dəyişiklik Azərbaycanda da özəl təşəbbüslərin yaranmasına, kiçik sahibkarlığın formalaşmasına təkan verdi və gələcək iqtisadi islahatlar üçün zəmin yaratdı.
ATƏT-in İstanbul Sammiti və Azərbaycan (1999)
1999-cu il 19 noyabrda ATƏT-in İstanbul Sammiti başa çatdı. Sammit çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti ilə Ermənistan liderinin görüşü də keçirilmişdi. Görüşlər və qəbul edilən sənədlər regionun gələcək təhlükəsizlik arxitekturasında mühüm rol oynadı.
Gülnarə SAF
