Ailələrin dağılması uşaqlara necə təsir edir?
GunAz.az xəbər verir ki, psixoloqlar bununla bağlı geniş və dərin araşdırma aparıblar. Həmin araşdırmanı təqdim edirik:
Yaş qruplarına görə təsirlər ümumilikdə belədir:
0–3 yaş: Bu yaşdakı uşaqlar ayrılığı tam dərk etməsələr də, gündəlik həyat rejimindəki dəyişikliklərə qarşı çox həssas olurlar. Ağlama, narahatlıq, yuxu və qidalanma problemləri, eləcə də ayrılıq narahatlığı müşahidə oluna bilər.3–6 yaş: Uşaqlar valideynlərin ayrılmasına görə özlərini günahkar hesab edə bilərlər (“Mən dəcəl olduğum üçün ayrıldılar.”). Kabuslar, gecə yatağı islatma, qəzəb tutmaları, ana və ya ataya həddindən artıq bağlılıq yarana bilər.
6–12 yaş: Kədər, qəzəb, narahatlıq, məktəb nailiyyətlərində geriləmə, diqqət problemləri və dostlarla münasibətlərdə çətinliklər yaşana bilər. Uşaq bəzən özünü ana ilə ata arasında tərəf seçməyə məcbur hiss edə bilər.Yeniyetməlik dövrü: Etibar problemləri, qəzəb, özünəqapanma, depressiv əlamətlər, riskli davranışlar və ya romantik münasibətlərə qarşı mənfi baxış formalaşa bilər. Bəzi yeniyetmələr isə erkən yetkinləşərək evdə həddindən artıq məsuliyyət götürə bilərlər.
Tez-tez rast gəlinən psixoloji təsirlər bunlardır:
Kədər və yas hissi;
Narahatlıq və tərk edilmə qorxusu;
Qəzəb və davranış problemləri;
Günahkarlıq hissi;
Özünəinamın azalması;
Təhlükəsizlik və etibar hissinin zədələnməsi;
Yuxu və iştah dəyişiklikləri;
Təhsildə və akademik göstəricilərdə geriləmə;
Gələcək illərdə yaxın münasibətlərə qarşı etibarsızlığın yaranması (bu, hər uşaqda müşahidə olunmur).
Bununla belə, hər uşaq uzunmüddətli mənfi təsirlərə məruz qalmır. Uşağın vəziyyətə uyğunlaşmasını asanlaşdıran əsas qoruyucu amillər bunlardır:
Valideynlərin uşağın yanında bir-birini pisləməməsi;
Mümkün və təhlükəsiz olduğu halda, uşağın hər iki valideynlə sağlam və etibarlı münasibət qura bilməsi;
Gündəlik həyat rejiminin qorunması;
Uşağın hisslərini rahat şəkildə ifadə edə bilməsi;
Ana və atanın uşağa ardıcıl olaraq “Bu, sənin günahın deyil, biz ikimiz də səni sevirik” mesajını verməsi;
Zərurət olduqda uşaq psixoloqundan dəstək alınması.
Maraqlı bir elmi nəticə də budur: Əgər uşaq davamlı dava-dalaş və gərginliyin hökm sürdüyü bir ailədə böyüyürsə, qarşılıqlı hörmət və sakitlik şəraitində baş verən ayrılıq bəzi hallarda həmin yüksək münaqişəli ailə mühitində yaşamaqdan daha sağlam ola bilər. Yəni uşağın psixi sağlamlığını müəyyən edən ən mühüm amillərdən biri ayrılığın özü deyil, ayrılıqdan əvvəl və sonra ailədə hökm sürən mühitin keyfiyyətidir.Konkret.az
GunAz.az xəbər verir ki, psixoloqlar bununla bağlı geniş və dərin araşdırma aparıblar. Həmin araşdırmanı təqdim edirik:
Yaş qruplarına görə təsirlər ümumilikdə belədir:
0–3 yaş: Bu yaşdakı uşaqlar ayrılığı tam dərk etməsələr də, gündəlik həyat rejimindəki dəyişikliklərə qarşı çox həssas olurlar. Ağlama, narahatlıq, yuxu və qidalanma problemləri, eləcə də ayrılıq narahatlığı müşahidə oluna bilər.3–6 yaş: Uşaqlar valideynlərin ayrılmasına görə özlərini günahkar hesab edə bilərlər (“Mən dəcəl olduğum üçün ayrıldılar.”). Kabuslar, gecə yatağı islatma, qəzəb tutmaları, ana və ya ataya həddindən artıq bağlılıq yarana bilər.
6–12 yaş: Kədər, qəzəb, narahatlıq, məktəb nailiyyətlərində geriləmə, diqqət problemləri və dostlarla münasibətlərdə çətinliklər yaşana bilər. Uşaq bəzən özünü ana ilə ata arasında tərəf seçməyə məcbur hiss edə bilər.Yeniyetməlik dövrü: Etibar problemləri, qəzəb, özünəqapanma, depressiv əlamətlər, riskli davranışlar və ya romantik münasibətlərə qarşı mənfi baxış formalaşa bilər. Bəzi yeniyetmələr isə erkən yetkinləşərək evdə həddindən artıq məsuliyyət götürə bilərlər.
Tez-tez rast gəlinən psixoloji təsirlər bunlardır:
Kədər və yas hissi;
Narahatlıq və tərk edilmə qorxusu;
Qəzəb və davranış problemləri;
Günahkarlıq hissi;
Özünəinamın azalması;
Təhlükəsizlik və etibar hissinin zədələnməsi;
Yuxu və iştah dəyişiklikləri;
Təhsildə və akademik göstəricilərdə geriləmə;
Gələcək illərdə yaxın münasibətlərə qarşı etibarsızlığın yaranması (bu, hər uşaqda müşahidə olunmur).
Bununla belə, hər uşaq uzunmüddətli mənfi təsirlərə məruz qalmır. Uşağın vəziyyətə uyğunlaşmasını asanlaşdıran əsas qoruyucu amillər bunlardır:
Valideynlərin uşağın yanında bir-birini pisləməməsi;
Mümkün və təhlükəsiz olduğu halda, uşağın hər iki valideynlə sağlam və etibarlı münasibət qura bilməsi;
Gündəlik həyat rejiminin qorunması;
Uşağın hisslərini rahat şəkildə ifadə edə bilməsi;
Ana və atanın uşağa ardıcıl olaraq “Bu, sənin günahın deyil, biz ikimiz də səni sevirik” mesajını verməsi;
Zərurət olduqda uşaq psixoloqundan dəstək alınması.
Maraqlı bir elmi nəticə də budur: Əgər uşaq davamlı dava-dalaş və gərginliyin hökm sürdüyü bir ailədə böyüyürsə, qarşılıqlı hörmət və sakitlik şəraitində baş verən ayrılıq bəzi hallarda həmin yüksək münaqişəli ailə mühitində yaşamaqdan daha sağlam ola bilər. Yəni uşağın psixi sağlamlığını müəyyən edən ən mühüm amillərdən biri ayrılığın özü deyil, ayrılıqdan əvvəl və sonra ailədə hökm sürən mühitin keyfiyyətidir.Konkret.az
