İyunun 23-ü həm ölkəmiz, həm də dünya birliyi üçün mühüm tarixi hadisələr və yaddaqalan anlarla zəngin bir təqvim günüdür. Tarixin bu günündə dövlətçilik tariximizə təsir edən qərarlar qəbul edilmiş, dünya elmini və mədəniyyətini dəyişdirən böyük şəxsiyyətlər dünyaya göz açmışdır.
GunAz.az 23 İyun xronikasını təqdim edir:
Beynəlxalq və Milli Günlər
Azərbaycanda Dövlət Qulluqçularının Peşə Bayramı Günü: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2006-cı il 25 may tarixli Sərəncamı ilə təsis edilmişdir. Tarixin seçilməsi BMT Baş Assambleyasının müvafiq qərarı ilə birbaşa bağlıdır.
BMT Dövlət Qulluğu Günü (UN Public Service Day): 2002-ci ilin dekabrında BMT Baş Assambleyası tərəfindən dövlət idarəçiliyinin və bu sahədə çalışanların cəmiyyətdəki rolunu vurğulamaq məqsədilə elan olunub.
Beynəlxalq Olimpiya Günü: 1894-cü il iyunun 23-də Parisdə fransız ictimai xadimi Pyer de Kubertenin təşəbbüsü ilə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (BOK) yaradılıb. 1948-ci ildən etibarən bu tarix dünyada Olimpiya hərəkatının günü kimi qeyd edilir.
Dünyada və Azərbaycanda baş vermiş tarixi hadisələr
Azərbaycanda:
1918-ci il – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) Nazirlər Şurası ölkədə hərbi vəziyyətin elan edilməsi və bütün qüvvələrin Bakı Kommunasının işğalçı qoşunlarına qarşı mübarizəyə səfərbər olunması barədə tarixi qərar qəbul edib.
Dünyada:
1532-ci il – Fransa kralı I Fransisk və İngiltərə kralı VIII Henri Müqəddəs Roma İmperatoru V Karla qarşı gizli ittifaq sazişi imzalayıblar.
1902-ci il – Almaniyanın "Daimler-Motoren-Gesellschaft" şirkəti "Mercedes" ticarət nişanını rəsmi olaraq qeydiyyatdan keçirib.
1939-cu il – Ankarada Hatay dövlətinin Türkiyə Cümhuriyyətinə birləşməsini nəzərdə tutan Fransa–Türkiyə müqaviləsi imzalanıb.
2016-cı il – Böyük Britaniyada ölkənin Avropa İttifaqındakı (Aİ) üzvlüyünə dair referendum ("Brexit") keçirilib. Səsvermədə iştirak edənlərin 51.9%-i krallığın ittifaqdan ayrılmasına səs verib.
23 İyunda dünyaya gələn görkəmli şəxsiyyətlər
Nigar Rəfibəyli (1913–1981) – Azərbaycanın Xalq şairi, tərcüməçi. Azərbaycan poeziyasında lirik janrın inkişafında mühüm rol oynamış, dünya ədəbiyyatı incilərini dilimizə qazandırmışdır.
Gülcahan Güləhmədova-Martınova (1925–2018) – Azərbaycanın ilk qadın teatr rejissorlarından biri, Xalq artisti. Uzun illər Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında fəaliyyət göstərib.
Anna Axmatova (1889–1966) – Rus poeziyasının "Gümüş dövrü"nün ən böyük nümayəndələrindən biri, şairə və tərcüməçi.
Alan Türinq (1912–1954) – İngilis riyaziyyatçısı, loqik və kriptoqraf. Müasir kompüter elminin və süni intellekt nəzəriyyəsinin banisi hesab olunur. İkinci Dünya müharibəsində Nasist Almaniyasının "Enigma" şifrələrini qırmaqla müharibənin gedişatını dəyişib.
Əhməd Hamdi Tanpınar (1901–1962) – Türkiyə ədəbiyyatının görkəmli şairi, romançısı və ədəbiyyatşünası. "Saatları Ayarlama İnstitutu" və "Hüzur" kimi fundamental əsərlərin müəllifidir.
Zinedin Zidan (1972) – Fransa futbolunun əfsanəvi yarımmüdafiəçisi və məşqçisi. Dünya və Avropa çempionu, "Qızıl top" mükafatının sahibidir.
23 İyunda vəfat edən tarixi şəxsiyyətlər
1565-ci il – Turqut Rəis: Osmanlı imperiyasının əfsanəvi dəniz komandanı, Tripoli bəylərbəyi (admiral). Malta mühasirəsi zamanı döyüş meydanında aldığı ağır yaradan həlak olub.
1959-cu il – Boris Vian: Fransız romançısı, şair, musiqiçi və mühəndis. Fransız avanqard ədəbiyyatının rəmzlərindəndir.
2011-ci il – Peter Falk: Amerikalı aktyor, rejissor və ssenarist. Tamaşaçılara daha çox dünya şöhrətli "Leytenant Kolombo" (Columbo) detektiv obrazı ilə tanışdır.
Gülnarə SAF
