26 may tarixi həm dünya, həm də Azərbaycan tarixində siyasi, mədəni, elmi və ictimai baxımdan mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün müxtəlif dövlətlərin taleyinə təsir edən qərarlar qəbul olunub, görkəmli şəxsiyyətlər doğulub, eyni zamanda dünya tarixində iz qoyan hadisələr baş verib.
Azərbaycanda 26 may tarixində baş vermiş mühüm hadisələr
1914 – Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyev anadan olub
Azərbaycan dramaturgiyası və nəsrinin görkəmli nümayəndələrindən olan İlyas Əfəndiyev 26 may 1914-cü ildə anadan olub. Onun əsərləri Azərbaycan ədəbiyyatının qızıl fonduna daxildir.
1922 – Bakıda Zaqafqaziya qadınlarının I qurultayı keçirildi
Bakıda keçirilən bu qurultay regionda qadın hərəkatının inkişafında mühüm rol oynadı. Tədbirdə qadın hüquqları, təhsil və ictimai fəallıq məsələləri müzakirə olunmuşdu.
1941 – Xalq artisti Ofeliya Sənani anadan olub
Azərbaycan televiziyasının tanınmış diktorlarından və xalq artisti Ofeliya Sənani 26 may tarixində dünyaya gəlib.
1993 – Azərbaycan ilə Madaqaskar arasında diplomatik əlaqələr quruldu
Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində Madaqaskar ilə diplomatik münasibətlər yaradıldı.
2022 – “TEKNOFEST Azərbaycan” keçirildi
Bakıda ilk dəfə təşkil olunan “TEKNOFEST Azərbaycan” aerokosmik və texnologiya festivalı böyük maraqla qarşılandı. Festival Azərbaycanın texnologiya və innovasiya sahəsində regional mərkəzə çevrilmək potensialını nümayiş etdirdi.
Dünyada 26 may tarixində baş vermiş mühüm hadisələr
451 – Xalxal döyüşü baş verdi
Sasanilər ilə Qafqaz xalqlarının birləşmiş qüvvələri arasında baş verən Xalxal döyüşü region tarixinin mühüm hərbi qarşıdurmalarından biri hesab olunur. Bu savaş Qafqaz xalqlarının müqavimət ruhunu nümayiş etdirən hadisələrdən sayılır.
1799 – Aleksandr Puşkin anadan olub
Rus ədəbiyyatının banilərindən biri hesab edilən dahi şair və yazıçı Aleksandr Puşkin 26 may 1799-cu ildə dünyaya gəlib. Onun yaradıcılığı dünya ədəbiyyatına böyük təsir göstərib.
1805 – Napoleon İtaliya kralı elan edildi
Fransa imperatoru Napoleon Bonapart Milan şəhərində tac geyinərək İtaliya kralı oldu. Bu hadisə onun Avropadakı siyasi nüfuzunu daha da artırdı.
1889 – Eyfel qülləsində ilk lift istifadəyə verildi
Paris şəhərinin simvollarından biri olan Eyfel qülləsində ilk lift ictimaiyyətin istifadəsinə açıldı. Bu hadisə mühəndislik tarixində mühüm yeniliklərdən biri hesab olunur.
1897 – “Drakula” romanı nəşr olundu
İrlandiyalı yazıçı Brem Stokerin məşhur “Drakula” romanı ilk dəfə nəşr edildi. Əsər sonradan dünya qorxu ədəbiyyatının klassik nümunəsinə çevrildi.
1908 – Orta Şərqdə ilk neft yatağı aşkar edildi
İranın Məscidi-Süleyman bölgəsində Orta Şərqin ilk böyük neft yatağı tapıldı. Bu hadisə regionun gələcək iqtisadi və siyasi xəritəsini dəyişdirdi.
1918 – Gürcüstan Demokratik Respublikası yaradıldı
Cənubi Qafqaz tarixində mühüm hadisələrdən biri kimi Gürcüstan Demokratik Respublikasının yaradılması elan edildi.
1970 – “Tu-144” Mach 2 sürətini keçdi
Sovet istehsalı olan “Tupolev Tu-144” səsdən sürətli sərnişin təyyarəsi Mach 2 sürətini keçən ilk kommersiya təyyarələrindən biri oldu.
2006 – İndoneziyada dağıdıcı zəlzələ
İndoneziyada baş verən güclü zəlzələ nəticəsində minlərlə insan həyatını itirdi və yüz minlərlə insan evsiz qaldı.
26 mayda doğulan məşhur şəxslər
- Aleksandr Puşkin – rus ədəbiyyatının klassiki
- İlyas Əfəndiyev – Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi
- Necip Fazıl Kısakürek – türk ədəbiyyatının tanınmış siması
- Ofeliya Sənani – xalq artisti
26 may tarixi müxtəlif dövrlərdə siyasi dəyişikliklər, ədəbi və mədəni hadisələr, texnoloji yeniliklər və beynəlxalq münasibətlər baxımından diqqət çəkən günlərdən biri kimi tarixdə qalır. Bu tarix həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində mühüm dönüş nöqtələri ilə yadda qalan əlamətdar günlərdən hesab olunur.
Gülnarə SAF
