Mahir HÜSEYN
3 May – Türkçülük Günü: Milli kimliyin oyanışı və ideoloji mübarizənin simvolu
Hər il 3 may tarixi türk dünyasında xüsusi bir məna və önəm daşıyır. Bu gün yalnız bir tarix deyil, eyni zamanda milli şüurun, ideoloji mübarizənin və türk kimliyinin qorunub saxlanması uğrunda verilən mübarizənin simvoludur. Türkçülük Günü kimi qeyd olunan bu tarix, XX əsrin ortalarında baş verən mühüm hadisələrə söykənərək formalaşıb və bu gün də aktuallığını qorumaqdadır.
Tarixi köklər: 1944-cü ilin hadisələri
3 May Türkçülük Gününün əsasında 1944-cü ildə Türkçülük-Turançılıq məhkəmələri dayanır. Həmin dövrdə Türkiyədə bir qrup ziyalı və hərbçi “türkçülük” ideyalarını yaymaqda ittiham edilərək həbs olunmuşdu. Bu hadisələr milli düşüncəli insanların ciddi təqiblərə məruz qalmasına səbəb oldu.
Bu prosesin mərkəzində duran şəxslərdən biri tanınmış türk ideoloqu Ziya Gökalp idi. Onun ideyaları türkçülük fəlsəfəsinin əsasını təşkil edir və sonrakı nəsillər üçün yol göstəricisi olub. Həmçinin Nihal Atsız kimi şəxslər də bu ideyanın yayılmasında mühüm rol oynamışdılar.
Məhz 3 may 1944-cü ildə keçirilən etirazlar və sonrakı məhkəmə prosesləri türkçülük ideyasını daha da gücləndirdi və bu tarix simvolik günə çevrildi.
Türkçülük ideyasının mahiyyəti
Türkçülük yalnız etnik mənsubiyyət deyil, eyni zamanda ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər ətrafında birləşmək ideologiyasıdır. Bu ideya türk xalqlarının birlik və həmrəyliyini ön plana çəkir.
Türkçülük anlayışı xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı kimi qurumların fəaliyyəti fonunda bu gün daha praktik məna kəsb edir. Bu təşkilat çərçivəsində Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və digər türk dövlətləri siyasi, iqtisadi və mədəni əməkdaşlığı gücləndirməyə çalışırlar.
Azərbaycan tarixən türk dünyasının ayrılmaz hissəsi olub. Milli kimliyin formalaşmasında türkçülük ideyası mühüm rol oynayıb. Xüsusilə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə kimi liderlərin fəaliyyəti bu ideyanın ölkəmizdə yayılmasına böyük təsir göstərib.
Bu gün Azərbaycanda Türkçülük Günü geniş şəkildə rəsmi bayram kimi qeyd olunmasa da, ictimai və ideoloji baxımdan önəmli tarix kimi qəbul edilir. Sosial şəbəkələrdə, elmi dairələrdə və media məkanında bu gün münasibətilə müxtəlif yazılar, tədbirlər və müzakirələr təşkil olunur.
Qloballaşan dünyada milli kimlik məsələsi daha da aktuallaşır. Bu baxımdan türkçülük ideyası yalnız keçmişin mirası deyil, həm də gələcəyin strateji istiqamətlərindən biridir. Ortaq əlifba, ortaq media platformaları və iqtisadi əməkdaşlıq layihələri bu ideyanın praktik təzahürləridir.
Türk dövlətləri arasında əlaqələrin möhkəmlənməsi, ortaq layihələrin həyata keçirilməsi və mədəni inteqrasiyanın güclənməsi Türkçülük Gününün əhəmiyyətini daha da artırır.
3 May Türkçülük Günü tarixdən gələn bir çağırışdır – milli kimliyə sahib çıxmaq, ortaq dəyərləri qorumaq və gələcək nəsillərə ötürmək çağırışı. Bu gün yalnız keçmişi xatırlamaq deyil, həm də gələcək üçün strateji düşünmək günüdür.
Türk dünyasının birliyi və həmrəyliyi yolunda atılan hər addım bu ideyanın yaşadığını və inkişaf etdiyini göstərir. Türkçülük Günü isə bu ideyanın simvolik bayrağı olaraq qalmaqdadır.
