1 Dekabr 2020-ci il - 28 illik həsrətə son qoyan gün
1 dekabr Azərbaycanın yaxın tarixində qızıl hərflərlə yazılmış, qürur və sevinc dolu bir gündür. 44 günlük Vətən müharibəsinin möhtəşəm Zəfəri nəticəsində, bu tarixdə Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu 28 illik işğaldan sonra doğma torpaqlarına qayıtdı. Laçının azad edilməsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasında həlledici məqamlardan biri oldu.
Zəfər yürüşünün tarixi nəticəsi
Laçın rayonunun azad edilməsi hərbi əməliyyatların deyil, Vətən müharibəsinin yekununda imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli Bəyanatın bir nəticəsi idi. Döyüş meydanında qazanılan qələbə diplomatiya masasında da Azərbaycanın şərtlərini diktə etməyə imkan verdi.
Laçının Strateji Əhəmiyyəti:
Coğrafi mövqe: Laçın strateji cəhətdən çox əhəmiyyətlidir. O, Azərbaycanın digər əraziləri ilə Qarabağ arasında yeganə quru yolu olan Laçın dəhlizinin yerləşdiyi ərazidir.
Dəhlizin funksiyası: Bəyanata əsasən, bu dəhliz 2023-cü ilin sentyabr ayınadək müvəqqəti olaraq Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində idi. 2022-ci ildə isə yeni Laçın yolu istifadəyə verildikdən sonra şəhərin özü və ətraf yaşayış məntəqələri tam nəzarətə keçdi.
Simvolik dəyər: Şəhər və rayonun geri qaytarılması Azərbaycana təkcə ərazi deyil, həm də Mədəniyyət beşiyi olan Şuşaya açılan əsas qapını və Zəngəzurda yerləşən digər ərazilərə nəzarəti təmin etdi.
Böyük qayıdış və bərpa
Laçının geri qaytarılması ilə rayonun yenidən qurulması və böyük qayıdış prosesinə start verildi. Azərbaycan hökuməti qısa müddətdə Laçın şəhərində və Zabux, Sus kəndlərində genişmiqyaslı tikinti-quruculuq işlərinə başladı. Məqsəd, Laçınlıları ən yüksək standartlara cavab verən evlərdə yerləşdirmək və yaşayış məntəqələrini "Ağıllı Şəhər/Kənd" konsepsiyasına uyğun qurmaqdır.
Laçının azad olunması Azərbaycanın öz haqq səsini bərpa etdiyini, ədalətin qələbə çaldığını bir daha bütün dünyaya göstərdi. Bu gün Laçın Azərbaycan bayrağının altındadır və əbədi olaraq Vətənimizin bir parçasıdır.
Laçının azad edilməsi: Gələcək inkişafa təsirlər
Laçının azad edilməsi Azərbaycanın gələcək inkişafına həm İqtisadi, həm Strateji, həm də Sosial-Mədəni aspektlərdən ciddi təsir göstərəcək.
1. Regional Nəqliyyat və İqtisadiyyat Üçün Təkan
Laçın rayonunun əsas strateji əhəmiyyəti onun regional nəqliyyat infrastrukturundakı roludur.
Zəngəzur dəhlizinin təhlükəsizliyi: Laçın dəhlizinə nəzarət, Cənubi Qafqazda yeni nəqliyyat marşrutlarının açılması planı olan Zəngəzur dəhlizinin təhlükəsizliyi və funksionallığı baxımından kritik əhəmiyyət daşıyır. Bu dəhliz Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla, ordan da Türkiyə ilə birləşdirərək strateji ticarət qovşağına çevrilməsinə zəmin yaradır.
İnvestisiya cəlbi: Azad edilmiş ərazilərin, o cümlədən Laçının bərpasına yönələn dövlət investisiyaları (yollar, hava limanları, infrastruktur) regional iqtisadiyyatın canlanmasına səbəb olur və xarici investorlar üçün cəlbedici mühit yaradır.
2. Təbii sərvətlər və turizm potensialı
Laçın rayonu zəngin təbii sərvətlərə və unikal coğrafiyaya malikdir.
Müalicəvi sular və mineral ehtiyatlar: Laçın ərazisində qiymətli mineral su yataqları və digər təbii ehtiyatlar mövcuddur. Bu ehtiyatların istifadəsi regionun gəlir mənbələrini şaxələndirəcək.
Ekoturizm mərkəzi: Mənzərəli təbiəti, dağlıq relyefi və təmiz havası sayəsində Laçın ekoturizm, yaylaq turizmi və sanatoriya-kurort zonası kimi inkişaf etdirilmək üçün nəhəng potensiala malikdir. Bu, yeni iş yerlərinin açılması və QHT sektorunun inkişafına səbəb olacaq.
3. Sosial-mədəni bərpa və demoqrafik inkişaf
Laçın əhalisinin geri qayıdışı və məskunlaşdırılması ölkənin sosial tərəqqisinin əsas göstəricilərindəndir.
Böyük qayıdış siyasəti: Laçınlıların öz doğma torpaqlarına qayıtması dövlətin "Böyük Qayıdış" siyasətinin ən mühüm tərkib hissəsidir. Müasir standartlara cavab verən kənd və şəhərlərin (məsələn, Zabux, Sus və Laçın şəhəri) qurulması əhalinin məskunlaşmasını sürətləndirir.
Mədəni irs və kimliyin bərpası: Rayondakı mədəni irs abidələrinin (tarixi məscidlər, qəbiristanlıqlar) bərpası Azərbaycanın mədəni kimliyini möhkəmləndirir. Bu, gənc nəsillərin milli ruhda tərbiyəsinə güclü təsir edəcək.
4. Geopolitik sabitlik və milli təhlükəsizlik
Sülhün təminatı: Laçının nəzarətə qaytarılması, Azərbaycanın regionda sülh və sabitliyin təminatçısı kimi mövqeyini gücləndirir. Bu, Cənubi Qafqazın yeni geosiyasi reallığa adaptasiya prosesini sürətləndirir.
Daxili sabitlik: Ərazi bütövlüyünün tam bərpası daxili siyasi və sosial sabitliyi artırır, cəmiyyətdə həmrəyliyi və dövlətə etimadı yüksəldir.
Bilman İSAQ
