Məhərrəm TAĞIZADƏ
Minillərin sükutunu çiyinlərində daşıyan, daşına-torpağına qədər qədimliklə nəfəs alan bir diyar. Bu torpağın sinəsində bir sərvət var ki, insanlıq onu yüz illərdir tanıyır, amma hələ də onun sirrini tam çözə bilməyib — duz. Sanki Naxçıvanın bağrında əsrlərdən bəri gizlədilmiş bu ağ möcüzə, bu gün yeni bir çağırışla yenidən üzə çıxır.
Naxçıvan Dövlət Universitetinin son illərdə formalaşdırdığı uzaqgörən strategiya isə bu möcüzənin elmi dünyaya təqdim olunmasının qapılarını açır. Elə buna görə də bu gün Naxçıvanın elmi gündəmində çox mühüm bir məsələ dayanır: Duz Muzeyinin və Duz Araşdırmaları Mərkəzinin yaradılması. Hər iki layihə artıq planlaşdırılır, müzakirə edilir və Naxçıvanın gələcək elmi taleyini dəyişəcək ən ciddi təşəbbüslərdən biri kimi qəbul olunur.
Bəli, hələ açılmayıb…
Amma təkcə ideyanın özü bu diyara yeni nəfəs, yeni enerji, yeni ümid gətirib.
Bu layihələrin əhəmiyyəti nədədir?
Əvvəla, bu təşəbbüslər Naxçıvanın zəngin təbii sərvətinə sadəcə resurs kimi deyil, elmi bir abidə, tədqiqat obyekti, dünya miqyasında dəyəri olan unikal fenomen kimi baxmaq deməkdir. Duz — təkcə kimyəvi maddə deyil; onun geoloji yaddaşı, tibbi gücü, ekoloji rolu, turizm potensialı, insan həyatına təsiri tədqiq edildikcə Naxçıvanın adı elmi xəritələrdə yeni istiqamətlərlə parlayacaq.
Naxçıvan Dövlət Universitetinin bu işdə öndə durması təsadüfi deyil. Universitetdə aparılan hazırlıq işləri, elmi layihələrin planlaşdırılması, mütəxəssislərin cəlb olunması bir daha göstərir ki, NDU təkcə bu günün deyil, gələcəyin universitetidir.
Açılması planlaşdırılan Duz Muzeyi — təkcə muzey olmayacaq.
O, təbiətin qədim kitabı ilə insanın yaratdığı mədəniyyətin kəsişdiyi bir mədəni mərkəz olacaq. Ziyarətçilər burada duzun təkamülünü, insan həyatındakı möhkəm yerini və bu ağ möcüzənin hansı çətinliklərdən keçərək bu günümüzə gəlib çıxdığını öyrənəcəklər.
Duz Araşdırmaları Mərkəzi isə Naxçıvanın elmini yeni mərhələyə qaldıracaq. Bu mərkəz — düşüncələrin, ideyaların, gənc beyinlərin bir araya toplandığı elmi ocaq olacaq. Burada duzun kimyəvi, tibbi, geoloji xüsusiyyətləri araşdırılacaq, beynəlxalq əməkdaşlıqlara qapılar açılacaq, dünya alimlərinin diqqəti Naxçıvana yönələcək.
Bu layihələr hələ rəsmi şəkildə fəaliyyətə başlamayıb, lakin artıq bir həqiqət danılmazdır:
Naxçıvan Dövlət Universiteti bu təşəbbüslə həm regionun elmi həyatına, həm də Azərbaycanın strateji inkişafına mühüm töhfə verməkdədir.
Gənclər artıq bu xəbərləri eşidəndə başqa cür düşünür, başqa cür nəfəs alır. Onlar anlayırlar ki, bu diyar üçün elm təkcə nəzəriyyə deyil — gələcəyə aparan yolun özüdür. Minillik duz təbəqələrinin sirrləri bir gün onların laboratoriyalarında açılacaq, dünya elminə təqdim olunacaq.
Bu yazını yazarkən bir daha dərk edirəm ki, bəzən hələ açılmamış qapılar belə bir şəhərin taleyini dəyişməyə qadirdir. Duz Muzeyi və Duz Araşdırmaları Mərkəzi hələ fəaliyyətə başlamayıb, amma artıq Naxçıvanın elmi xəritəsində öz yerini tutub. Onların açılışı isə bu torpağın elmi potensialını tamamilə yeni zirvəyə qaldıracaq.
Bu diyarda duz susmur — duzun hər zərrəsindən elmin səsi, minillərin yaddaşı, gələcəyin nəfəsi danışır.
Naxçıvan Dövlət Universitetinin son illərdə formalaşdırdığı uzaqgörən strategiya isə bu möcüzənin elmi dünyaya təqdim olunmasının qapılarını açır. Elə buna görə də bu gün Naxçıvanın elmi gündəmində çox mühüm bir məsələ dayanır: Duz Muzeyinin və Duz Araşdırmaları Mərkəzinin yaradılması. Hər iki layihə artıq planlaşdırılır, müzakirə edilir və Naxçıvanın gələcək elmi taleyini dəyişəcək ən ciddi təşəbbüslərdən biri kimi qəbul olunur.
Bəli, hələ açılmayıb…
Amma təkcə ideyanın özü bu diyara yeni nəfəs, yeni enerji, yeni ümid gətirib.
Bu layihələrin əhəmiyyəti nədədir?
Əvvəla, bu təşəbbüslər Naxçıvanın zəngin təbii sərvətinə sadəcə resurs kimi deyil, elmi bir abidə, tədqiqat obyekti, dünya miqyasında dəyəri olan unikal fenomen kimi baxmaq deməkdir. Duz — təkcə kimyəvi maddə deyil; onun geoloji yaddaşı, tibbi gücü, ekoloji rolu, turizm potensialı, insan həyatına təsiri tədqiq edildikcə Naxçıvanın adı elmi xəritələrdə yeni istiqamətlərlə parlayacaq.
Naxçıvan Dövlət Universitetinin bu işdə öndə durması təsadüfi deyil. Universitetdə aparılan hazırlıq işləri, elmi layihələrin planlaşdırılması, mütəxəssislərin cəlb olunması bir daha göstərir ki, NDU təkcə bu günün deyil, gələcəyin universitetidir.
Açılması planlaşdırılan Duz Muzeyi — təkcə muzey olmayacaq.
O, təbiətin qədim kitabı ilə insanın yaratdığı mədəniyyətin kəsişdiyi bir mədəni mərkəz olacaq. Ziyarətçilər burada duzun təkamülünü, insan həyatındakı möhkəm yerini və bu ağ möcüzənin hansı çətinliklərdən keçərək bu günümüzə gəlib çıxdığını öyrənəcəklər.
Duz Araşdırmaları Mərkəzi isə Naxçıvanın elmini yeni mərhələyə qaldıracaq. Bu mərkəz — düşüncələrin, ideyaların, gənc beyinlərin bir araya toplandığı elmi ocaq olacaq. Burada duzun kimyəvi, tibbi, geoloji xüsusiyyətləri araşdırılacaq, beynəlxalq əməkdaşlıqlara qapılar açılacaq, dünya alimlərinin diqqəti Naxçıvana yönələcək.
Bu layihələr hələ rəsmi şəkildə fəaliyyətə başlamayıb, lakin artıq bir həqiqət danılmazdır:
Naxçıvan Dövlət Universiteti bu təşəbbüslə həm regionun elmi həyatına, həm də Azərbaycanın strateji inkişafına mühüm töhfə verməkdədir.
Gənclər artıq bu xəbərləri eşidəndə başqa cür düşünür, başqa cür nəfəs alır. Onlar anlayırlar ki, bu diyar üçün elm təkcə nəzəriyyə deyil — gələcəyə aparan yolun özüdür. Minillik duz təbəqələrinin sirrləri bir gün onların laboratoriyalarında açılacaq, dünya elminə təqdim olunacaq.
Bu yazını yazarkən bir daha dərk edirəm ki, bəzən hələ açılmamış qapılar belə bir şəhərin taleyini dəyişməyə qadirdir. Duz Muzeyi və Duz Araşdırmaları Mərkəzi hələ fəaliyyətə başlamayıb, amma artıq Naxçıvanın elmi xəritəsində öz yerini tutub. Onların açılışı isə bu torpağın elmi potensialını tamamilə yeni zirvəyə qaldıracaq.
Bu diyarda duz susmur — duzun hər zərrəsindən elmin səsi, minillərin yaddaşı, gələcəyin nəfəsi danışır.
