İnsan təbiəti maraqlıdır. Başqasının uğurunu görəndə bəziləri bundan ilham alır, digərləri isə izah edə bilmədiyi narahatlıq hissi yaşayır. Sanki başqasının qazandığı uğur onun öz imkanlarını azaldır. Halbuki həyat elə bir yarış deyil ki, bir insanın yüksəlişi digərinin geriləməsi demək olsun.
Paxıllıq cəmiyyətdə ən çox rast gəlinən, lakin ən az etiraf olunan hisslərdən biridir. Çox az adam "Mən paxıllıq edirəm" deməyə hazırdır. Bunun əvəzinə müxtəlif bəhanələr irəli sürülür: "Sadəcə ədalətsizliyə etiraz edirəm", "Onun yerində olsaydım daha yaxşı nəticə əldə edərdim", yaxud "Mən yalnız həqiqəti deyirəm". Əslində isə başqasının uğuru çox vaxt insanın özünə olan inamını sınağa çəkir.
Paxıllıq cəmiyyətdə ən çox rast gəlinən, lakin ən az etiraf olunan hisslərdən biridir. Çox az adam "Mən paxıllıq edirəm" deməyə hazırdır. Bunun əvəzinə müxtəlif bəhanələr irəli sürülür: "Sadəcə ədalətsizliyə etiraz edirəm", "Onun yerində olsaydım daha yaxşı nəticə əldə edərdim", yaxud "Mən yalnız həqiqəti deyirəm". Əslində isə başqasının uğuru çox vaxt insanın özünə olan inamını sınağa çəkir.
Uğurlu insanların həyatına baxarkən onların keçdiyi çətin yolu deyil, yalnız əldə etdikləri nəticəni görürük. Yüksək nəticə göstərən tələbənin gecə-gündüz çalışması, uğurlu sahibkarın illərlə risk etməsi, medal qazanan idmançının minlərlə saat davam edən məşqləri çox vaxt diqqətdən kənarda qalır. Göz önündə olan yalnız zirvədir. Zirvəyə aparan yol isə görünmür.
Müasir dövrdə sosial şəbəkələr bu hissi daha da gücləndirir. İnsanlar həyatlarının ən uğurlu anlarını paylaşır, izləyənlər isə həmin görüntüləri öz gündəlik həyatları ilə müqayisə edirlər. Beləliklə, elə bir təsəvvür yaranır ki, hamı xoşbəxtdir, hamı uğurludur və yalnız bir nəfər geridə qalıb. Halbuki hər uğurun arxasında görünməyən zəhmət, hər təbəssümün arxasında isə görünməyən çətinliklər dayanır.
Psixoloqlar hesab edirlər ki, paxıllığın əsas səbəblərindən biri özgüvən çatışmazlığıdır. Öz dəyərini və potensialını tanıyan insan başqasının uğurundan narahat olmur. Əksinə, onu motivasiya mənbəyi kimi qəbul edir. Çünki anlayır ki, hər kəsin həyatda öz yolu, öz tempi və öz zamanı var.
Təəssüf ki, bəzən kiminsə nailiyyətini təbrik etmək əvəzinə, onu kiçiltməyə çalışırıq. "Bəxti gətirib", "Tanışı var", "Elə də böyük iş görməyib" kimi fikirlər bunun nümunəsidir. Bu yanaşma başqasının uğurunu azaltmır, əksinə, insanın öz daxilindəki narahatlığı üzə çıxarır.
Əsl güc isə başqasının uğuruna səmimi qəlbdən sevinə bilməkdir. Bu, insanın həm özünə, həm də gələcəyinə inamının göstəricisidir. Səma saysız-hesabsız ulduzlarla doludur və bir ulduzun parlaması digərinin işığını azaltmır. İnsan həyatı da bundan fərqlənmir.
Nəticə etibarilə, başqasının parlaması bizim qaranlığımız deyil. Əgər kiminsə uğuru bizi narahat edirsə, bunun səbəbini ilk növbədə öz daxilimizdə axtarmalıyıq. Çünki paxıllıq çox vaxt başqasının uğurundan deyil, insanın öz potensialına kifayət qədər inanmamasından doğur. Bəlkə də başqalarının işığında kölgə axtarmaq əvəzinə, öz içimizdəki işığı böyütməyin vaxtıdır. Çünki insanın ən böyük rəqibi başqaları deyil, dünənki özüdür.
Gülay Yalçınqızı
NDU-nun Jurnalistika ixtisası üzrə I kurs tələbəsi
