23 may dünya tarixində siyasi dəyişikliklər, mühüm dövlət qərarları, elm və mədəniyyət hadisələri ilə yadda qalan günlərdən biridir. Bu tarixdə həm Azərbaycanda, həm də dünyada baş verən hadisələr tarix kitablarında xüsusi yer tutur.

Azərbaycanda 23 may tarixində baş verən mühüm hadisələr

1923 – Azərbaycan Mərkəzi Dövlət Kitabxanası açıldı

23 may 1923-cü ildə Bakıda Azərbaycan Mərkəzi Dövlət Kitabxanasının təntənəli açılışı keçirildi. Hazırda bu kitabxana Azərbaycan Milli Kitabxanası adı ilə fəaliyyət göstərir və ölkənin ən böyük elm-mədəniyyət mərkəzlərindən biri hesab olunur.

1940 – Moskvada Azərbaycan ədəbiyyatı ongünlüyü başa çatdı

Sovet dövründə Azərbaycan mədəniyyətinin tanıdılması baxımından əhəmiyyətli sayılan “Azərbaycan ədəbiyyatı ongünlüyü” tədbiri Moskvada yekunlaşdı.

1987 – Şəmsi Bədəlbəyli vəfat etdi

Azərbaycanın tanınmış aktyoru və kinorejissoru Şəmsi Bədəlbəyli 23 may 1987-ci ildə vəfat edib. O, milli teatr və kino sənətinin inkişafında mühüm rol oynayan sənətkarlardan biri olub.

1992 – Ermənistanın Naxçıvana hücumları ilə bağlı beynəlxalq təzyiq artdı

57 dövlət və beynəlxalq təşkilat Ermənistanın Naxçıvana hücumlarını pislədi. Bunun ardınca sülh danışıqları istiqamətində müəyyən addımlar atıldı.

2002 – Roma Papası Azərbaycana səfər etdi

Papa II İohan Pavel Azərbaycana rəsmi səfər etdi. Bu, Roma Papasının tarixdə Azərbaycana ilk səfəri idi və dinlərarası dialoq baxımından mühüm hadisə sayıldı.

23 mayda qeyd olunan beynəlxalq günlər

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi işçilərinin peşə bayramı

Azərbaycanda hər il 23 may Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi əməkdaşlarının peşə bayramı kimi qeyd olunur.

Dünyada baş vermiş mühüm hadisələr

1040 – Böyük Səlcuq imperiyasının əsası qoyuldu

23 may 1040-cı ildə Dandanakan döyüşündə Səlcuqlar Qəznəvilər üzərində böyük qələbə qazandılar. Bu qələbə nəticəsində Böyük Səlcuq imperiyasının təməli qoyuldu. Türk-islam tarixində dönüş nöqtəsi hesab edilən bu hadisə Yaxın Şərqin siyasi xəritəsini dəyişdirdi.

1524 – Şah İsmayıl Xətai vəfat etdi

Azərbaycan Səfəvi dövlətinin banisi, böyük sərkərdə və şair Şah İsmayıl Xətai 23 may 1524-cü ildə vəfat edib. O, Azərbaycan türkcəsini dövlət dili səviyyəsinə yüksəldən hökmdarlardan biri kimi tarixə düşüb.

1795 – Fransada qadınların siyasi toplantılara qatılması qadağan edildi

Fransız İnqilabından sonra yaranmış qarışıqlıq dövründə hökumət qadınların siyasi məclislərdə iştirakını qadağan etdi. Bu qərar Avropada qadın hüquqları mübarizəsinin daha da güclənməsinə səbəb oldu.

1915 – İtaliya Birinci Dünya müharibəsinə qoşuldu

23 may 1915-ci ildə İtaliya Avstriya-Macarıstana qarşı müharibəyə girərək Antanta blokuna qoşuldu. Bu addım Birinci Dünya müharibəsinin gedişinə ciddi təsir göstərdi.

1945 – Henrix Himmler intihar etdi

Nasist Almaniyasının əsas rəhbərlərindən biri olan Henrix Himmler müttəfiq qüvvələrin əlinə keçməmək üçün sianid qəbul edərək intihar etdi. Bu hadisə İkinci Dünya müharibəsinin son günlərinin simvolik hadisələrindən biri sayılır.

1949 – Qərbi Almaniya yaradıldı

23 may 1949-cu ildə Almaniya Federativ Respublikasının Konstitusiyası qəbul edildi və Qərbi Almaniyanın yaradılması rəsmiləşdi. Bu hadisə Almaniyanın iki hissəyə bölünməsinin başlanğıcı oldu.

1950 – ÜST malyariya ilə mübarizə proqramına başladı

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı dünya üzrə malyariya xəstəliyinə qarşı genişmiqyaslı proqram elan etdi. Bu proqram milyonlarla insanın həyatının xilas edilməsində mühüm rol oynadı.

1951 – Tibet üzərində Çin nəzarəti rəsmiləşdi

Çin və Tibet arasında imzalanan “17 Maddəlik Saziş” nəticəsində Pekin hakimiyyəti Tibet üzərində rəsmi nəzarəti təmin etdi. Bu məsələ bu gün də beynəlxalq siyasətdə mübahisəli mövzulardan biri olaraq qalır.

1957 – Təhlükəsizlik kəməri ilk dəfə avtomobillərdə tətbiq olundu

Ford şirkəti avtomobillərdə təhlükəsizlik kəmərlərini standart avadanlıq kimi təqdim etməyə başladı. Bu yenilik sonradan bütün avtomobil sənayesində məcburi təhlükəsizlik norması oldu.

2006 – Boeing 717 təyyarəsinin istehsalı dayandırıldı

Boeing 717 model təyyarələrinin istehsalını rəsmi şəkildə başa çatdırdı.

23 mayda doğulan məşhur şəxslər

Karl Linney – müasir biologiyanın banilərindən biri (1707)
Anatoli Karpov – dünya şöhrətli şahmatçı (1951)
Mənsur Yavaş – Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin rəhbəri (1955)