20 May-Günün XRONİKASI

Tarix boyu 20 may günü həm Azərbaycanda, həm də dünyada siyasi, hərbi, elmi və mədəni baxımdan yadda qalan hadisələrlə zəngin olub. Bu tarix müxtəlif ölkələrdə dönüş nöqtələri, böyük kəşflər, tanınmış şəxsiyyətlərin doğum və anım günləri ilə yaddaşlarda qalıb. “Tarixdə bu gün” rubrikasında 20 mayın ən əlamətdar hadisələrini təqdim edirik.

Azərbaycanda 20 may tarixində baş verən mühüm hadisələr

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə dövlət quruculuğu prosesi

1918-ci ilin may ayı Azərbaycan tarixində müstəqillik yolunun başlanğıcı kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Məhz 20 may günlərində Tiflisdə fəaliyyət göstərən azərbaycanlı siyasi xadimlər gələcək dövlət idarəçiliyi ilə bağlı mühüm məsləhətləşmələr aparır, milli hökumətin formalaşdırılması istiqamətində addımlar atırdılar. Bu proses bir neçə gün sonra – 28 May İstiqlal Bəyannaməsinin qəbuluna gətirib çıxardı.

Azərbaycanın neft sənayesində yeni mərhələ

Sovet dövründə may ayı Azərbaycanın sənaye həyatında mühüm planların icra olunduğu dövrlərdən hesab olunurdu. XX əsrin ortalarında Bakı neftçiləri məhz may ayında bir sıra rekord göstəricilərə nail olmuş, Xəzər dənizində yeni yataqların işlənməsinə başlanılmışdı. Neft sənayesinin inkişafı Azərbaycanın iqtisadi potensialının güclənməsində mühüm rol oynayıb.

Mədəniyyət və incəsənət sahəsində əlamətdar günlər

20 may tarixində Azərbaycanın teatr və musiqi həyatında da müxtəlif tədbirlər keçirilib. Ötən əsrin müxtəlif illərində bu tarixdə görkəmli sənət adamlarının yubileyləri qeyd olunub, yeni tamaşalar və musiqi layihələri təqdim edilib. Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında bu cür tədbirlər mühüm yer tutur.

Dünyada 20 may tarixində baş verən mühüm hadisələr

Dünya Metrologiya Günü qeyd olunur

Hər il 20 may dünyada Dünya Metrologiya Günü kimi qeyd edilir. Bu gün 1875-ci ildə Parisdə “Metriya Konvensiyası”nın imzalanması ilə əlaqədar təsis olunub. Metrologiya ölçmələr haqqında elm sayılır və müasir texnologiyanın, sənayenin, tibbin və elmin inkişafında mühüm rol oynayır.

Kolumbun Hindistana dəniz yolu axtarışı

1498-ci ilin may ayında portuqaliyalı səyyah Vasko da Qama Hindistana dəniz yolunu taparaq dünya ticarət tarixində yeni mərhələnin əsasını qoydu. Bu hadisə Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə səbəb oldu və Böyük Coğrafi Kəşflər dövrünün ən mühüm hadisələrindən biri hesab edilir.

İlk transatlantik uçuşlardan biri

1927-ci ilin 20 may tarixində amerikalı pilot Çarlz Lindberq “Spirit of St. Louis” təyyarəsi ilə Nyu-Yorkdan Parisə ilk solo transatlantik uçuşuna başladı. Bu hadisə dünya aviasiya tarixində böyük dönüş nöqtəsi sayılır. Lindberqin uçuşu müasir beynəlxalq hava nəqliyyatının inkişafına ciddi təsir göstərdi.

Kameraların inkişafında mühüm addım

XX əsrin ikinci yarısında 20 may tarixində foto və video texnologiyaları ilə bağlı bir sıra yeniliklər təqdim olunub. Müasir rəqəmsal görüntü texnologiyalarının əsası məhz həmin dövrlərdə qoyulmağa başladı.

Şərqi Timorun müstəqilliyi

2002-ci ilin 20 may tarixində Şərqi Timor rəsmi şəkildə müstəqilliyini elan etdi. Bununla da dünyanın ən gənc dövlətlərindən biri beynəlxalq aləmdə tanındı.

20 mayda anadan olan məşhur şəxslər

20 mayda doğulan azərbaycanlı tanınmış şəxslər

Əliağa Vahid

Azərbaycanın məşhur qəzəl ustalarından biri olan Əliağa Vahid XX əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən hesab olunur. O, klassik şərq poeziyası ənənələrini yaşadaraq Azərbaycan qəzəl məktəbinə böyük töhfələr verib. Şairin əsərlərində məhəbbət, həyat, insan duyğuları və milli dəyərlər əsas yer tutur.

Arif Məlikov

Dünya şöhrətli bəstəkar Arif Məlikov Azərbaycan musiqi sənətinin ən böyük nümayəndələrindən biri sayılır. Onun “Məhəbbət Əfsanəsi” baleti dünya səhnələrində uğurla nümayiş etdirilib. Bəstəkar milli musiqi elementlərini müasir klassik üslubla birləşdirərək Azərbaycan musiqisini beynəlxalq səviyyədə tanıdıb.

Tofiq Quliyev

Azərbaycan estrada və klassik musiqisinin inkişafında mühüm rol oynayan Tofiq Quliyev çoxsaylı mahnıların, film musiqilərinin müəllifidir. Onun bəstələri bu gün də sevilərək dinlənilir.

Rasim Balayev

Azərbaycan kinosunun ən məşhur simalarından biri olan Rasim Balayev yaratdığı tarixi obrazlarla tamaşaçı rəğbəti qazanıb. Xüsusilə “Nəsimi” filmi ilə böyük şöhrət əldə edən aktyor milli kino sənətinin inkişafında xüsusi xidmətlər göstərib.

20 may tarixi yalnız dünya hadisələri ilə deyil, həm də Azərbaycanın yetişdirdiyi ziyalılar, sənət adamları və ictimai xadimlərlə yadda qalan günlərdən biridir. Bu şəxslərin fəaliyyəti Azərbaycan mədəniyyətinin, ədəbiyyatının və incəsənətinin inkişafına mühüm təsir göstərib.

Onların irsi bu gün də yeni nəsillər üçün örnək hesab olunur və Azərbaycan xalqının milli-mənəvi sərvətinin ayrılmaz hissəsi kimi yaşadılır.

20 mayın əhəmiyyəti

20 may tarixi həm elmi nailiyyətlər, həm siyasi dəyişikliklər, həm də mədəni hadisələrlə zəngin günlərdən biri hesab olunur. Bu tarixdə baş verən hadisələr dünya tarixinin formalaşmasına, dövlətlərin inkişafına və bəşəriyyətin elmi tərəqqisinə mühüm təsir göstərib.

Tarix yalnız keçmişin xatirəsi deyil, həm də gələcəyə istiqamət verən böyük yaddaşdır. 20 may günü baş verən hadisələr də bu yaddaşın ayrılmaz hissəsidir.

Gülnarə SAF