Tarix boyu 19 may günü həm Azərbaycanda, həm də dünyada siyasi, hərbi, mədəni və ictimai baxımdan mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix bir sıra xalqlar üçün dönüş nöqtəsi hesab olunur. Dünyanın müxtəlif ölkələrində baş verən mühüm hadisələr, tanınmış şəxsiyyətlərin doğum və vəfat günləri 19 mayı tarix səhifələrində xüsusi yerə sahib edib.

Azərbaycanda 19 may tarixində baş verən hadisələr

Müstəqillik illərində Azərbaycan bir sıra beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığını genişləndirmək istiqamətində mühüm addımlar atıb. 19 may tarixində müxtəlif illərdə Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin inkişafına xidmət edən görüşlər, sazişlər və diplomatik tədbirlər keçirilib. Bu tarix ölkənin xarici siyasətində fəal diplomatik xəttin davamı kimi yadda qalıb.

Mədəniyyət və incəsənət sahəsində əlamətdar gün

Azərbaycan musiqisi, teatrı və ədəbiyyatı ilə bağlı bir sıra tədbirlər də məhz 19 may tarixində təşkil olunub. Müxtəlif illərdə ölkənin tanınmış sənət adamlarının yubileyləri, sərgilər və mədəni layihələr bu günə təsadüf edib. Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin təbliği baxımından bu tarix xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Elm və təhsil sahəsində yeniliklər

19 may tarixində Azərbaycanda ali təhsil, elm və texnologiya sahəsində mühüm qərarlar qəbul olunub. Müxtəlif universitetlərin yaradılması, beynəlxalq əməkdaşlıq proqramlarının başlanması və elmi konfransların təşkili bu günün yadda qalan hadisələri sırasında yer alır.

Dünyada 19 may tarixində baş verən mühüm hadisələr

19 may tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri Mustafa Kemal Atatürkün Samsuna çıxmasıdır. 1919-cu ilin 19 mayında Atatürk Bandırma vapuru ilə Samsuna gələrək Türkiyənin Milli Mübarizə hərəkatının əsasını qoydu. Bu hadisə sonradan Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranmasına gedən yolun başlanğıcı hesab edildi.

Bu gün Türkiyədə “Atatürkü Anma, Gənclik və İdman Bayramı” kimi qeyd olunur və türk tarixinin ən önəmli günlərindən biri sayılır.

1536 – İngiltərə kralı VIII Henrinin həyat yoldaşı edam edildi

İngiltərə kralı VIII Henrinin ikinci həyat yoldaşı Anna Boleyn xəyanət və dövlətə qarşı cinayətdə ittiham olunaraq edam edildi. Bu hadisə İngiltərə tarixində ən qalmaqallı siyasi hadisələrdən biri kimi tanınır.

1890 – Vyetnam lideri Ho Şi Minin doğum günü

Kommunist hərəkatının məşhur simalarından biri olan Ho Chi Minh 1890-cı ilin 19 may tarixində anadan olub. O, Vyetnamın müstəqillik uğrunda mübarizəsində mühüm rol oynayıb və ölkənin milli qəhrəmanı hesab edilir.

1962 – Merilin Monronun məşhur çıxışı

Dünya kinosunun əfsanəvi aktrisası Marilyn Monroe ABŞ prezidenti John F. Kennedy üçün təşkil olunan tədbirdə məşhur “Happy Birthday, Mr. President” mahnısını ifa etdi. Bu çıxış dünya şou-biznes tarixinin ən məşhur səhnələrindən biri sayılır.

1971 – Sovet İttifaqında “Mars-2” kosmik aparatı buraxıldı

Sovet kosmik proqramı çərçivəsində “Mars-2” kosmik aparatı orbitə göndərildi. Bu layihə Mars planetinin öyrənilməsi istiqamətində atılan mühüm addımlardan biri idi və kosmos yarışında SSRİ-nin gücünü nümayiş etdirirdi.

1991 – Xorvatiyada müstəqillik referendumu

Yuqoslaviyanın dağılması prosesində mühüm rol oynayan hadisələrdən biri də Xorvatiyada keçirilən referendum oldu. 19 may 1991-ci ildə keçirilən səsvermədə xalqın böyük əksəriyyəti müstəqilliyə dəstək verdi. Bu hadisə Balkanlarda yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı hesab edilir.

2001 – “Apple” ilk mağazalarını açdı

Apple şirkəti 19 may 2001-ci ildə ABŞ-da ilk rəsmi mağazalarını istifadəyə verdi. Bu addım texnologiya satış konsepsiyasında inqilabi dəyişiklik yaratdı və sonradan şirkətin qlobal uğurunun əsas elementlərindən birinə çevrildi.

19 mayda doğulan məşhur şəxslər

19 mayda vəfat edən tanınmış şəxslər

19 may dünya tarixində siyasi dəyişikliklər, azadlıq mübarizələri, texnoloji yeniliklər və mədəni hadisələrlə zəngin olan əlamətdar günlərdən biridir. Xüsusilə Mustafa Kamal Atatürkün Samsuna çıxışı türk və dünya tarixində dönüş nöqtəsi hesab olunur. Bununla yanaşı, kosmos araşdırmaları, beynəlxalq siyasət və texnologiya sahəsində baş verən mühüm hadisələr də 19 may tarixinin yadda qalan səhifələrini formalaşdırır.

Gülnarə SAF