Qəhvə dünyasının gizli tərəfləri – Gilasdan fincana
Qəhvə bir çoxumuz üçün sadəcə səhər oyanmaq vasitəsidir. Lakin bu sehrli içkinin arxasında böyük bir tarix və maraqlı faktlar dayanır:
-Meyvənin özü: Qəhvə dənəsi dediyimiz şey əslində qəhvə ağacında yetişən qırmızı "gilasların" çəyirdəyidir. Əgər o dənələr qovrulmasa, dadı turşməzə bir meyvəyə bənzəyir.
-Baxış bucağını dəyişən iy: Alimlər müəyyən ediblər ki, bəzən qəhvəni içmək deyil, sadəcə onun ətrini iyləmək belə beyində stressi azaldan zülalları aktivləşdirir.
-Keçilərin kəşfi: Əfsanəyə görə, qəhvəni ilk dəfə Efiopiyada bir çoban kəşf edib. O, keçilərinin müəyyən bir kolun meyvələrini yedikdən sonra daha enerjili olduqlarını və gecə yatmadıqlarını müşahidə etmişdi.
İnsan beyni: Təbiətin ən güclü kompüteri
İnsan beyni hələ də elmin tam izah edə bilmədiyi möcüzələrlə doludur. Budur beynimiz haqqında bir neçə heyrətamiz fakt:
-Limitsiz yaddaş: Beynimizin yaddaş tutumu kompüter dili ilə desək, təxminən 2.5 petabaytdır (yəni 2.5 milyon giqabayt). Bu, 300 il davam edən fasiləsiz video çəkilişini saxlamağa kifayət edir.
-Ağrı hiss etmir: Beyin bədəndəki ağrı siqnallarını emal edən mərkəz olsa da, özünün ağrı reseptorları yoxdur. Bu səbəbdən bəzi beyin əməliyyatları xəstə oyaq ikən həyata keçirilə bilir.
-Su və yağ: Beynimizin təxminən 75%-i sudan, qalan hissəsinin böyük əksəriyyəti isə yağdan ibarətdir. Bu, onu bədənimizin "ən yağlı" orqanı edir.
Kosmosda yaşam – Astronavtların maraqlı gündəliyi
Kosmosda həyat Yer kürəsindən çox fərqlidir. Beynəlxalq Kosmik Stansiyada (BKS) yaşayanlar nələrlə qarşılaşırlar?
-Boy artımı: Mikrocazibə mühitində onurğa sütunu genişləndiyi üçün astronavtlar kosmosda olduqları müddətdə təxminən 3-5 sm boy atırlar. Lakin Yerə qayıtdıqda boyları yenidən əvvəlki vəziyyətinə dönür.
-Gündə 16 günəş batımı: BKS Yer ətrafında çox sürətlə dövr etdiyi üçün astronavtlar hər 24 saat ərzində günəşin 16 dəfə doğmasını və 16 dəfə batmasını izləyirlər.
-Dad Hissi: Kosmosda mayelər bədəndə fərqli paylandığı üçün astronavtların dadbilmə qabiliyyəti zəifləyir. Buna görə də onlar kosmosda çox vaxt acı və bol ədviyyatlı yeməklərə üstünlük verirlər.
Heyvanlar aləmindəki "Super Güclər"
Təbiət bəzən bizə xəyali qəhrəmanlardan daha maraqlı canlılar təqdim edir:
-Ahtapotların üç ürəyi: Bəli, ahtapotların 3 ürəyi və 9 beyni var. Onların qanı isə tərkibindəki misə görə mavi rəngdədir.
-Arıların ünsiyyəti: Bal arıları digər arılara çiçəklərin yerini tapmaq üçün "rəqs" edərək koordinatları ötürürlər. Bu, təbiətin ən mürəkkəb naviqasiya sistemlərindən biridir.
-Qarışqa gücü: Bir qarışqa öz çəkisindən 50 dəfə ağır yükü qaldıra bilər. Bu, bir insanın orta ölçülü bir avtomobili başı üzərinə qaldırmasına bərabərdir.
Rəsmiyyə HEYBƏTAĞAQIZI
