Astronomlar kainatın dərinliklərində bütün fizika qanunlarını alt-üst edən, qeyri-adi formaya malik yeni bir ekzoplanet kəşf ediblər. Ceyms Vebb Kosmik Teleskopu (JWST) tərəfindən aşkar edilən bu planet, həm görünüşü, həm də yerləşdiyi mühitlə elmi ictimaiyyəti heyrətə gətirib.
Limona Bənzəyən Qaz Nəhəngi: PSR J2322–2650b
Yerdən təxminən 750 işıq ili məsafədə yerləşən bu planet, ölçülərinə görə Yupiterlə müqayisə oluna bilər. Lakin onu digərlərindən fərqləndirən əsas cəhət formasıdır. Planet, orbitində fırlandığı ulduzun hədsiz dərəcədə güclü cazibə qüvvəsi səbəbindən dartılaraq limon forması alıb.
Planetin Əsas Xüsusiyyətləri:
Orbit müddəti: Ulduz ətrafında tam bir dövrünü cəmi 7,8 saata tamamlayır.
Radiasiya: Yaxın orbiti səbəbindən daim qamma şüaları və digər güclü radiasiya növlərinə məruz qalır.
Atmosfer: Alimlərin fikrincə, bu planetin atmosfer kimyası indiyə qədər müşahidə edilən heç bir ekzoplanetə bənzəmir.
⚡ Ölən Ulduzun Ətrafındakı Sirli Yolçu
Məlum olan ekzoplanetlərin əksəriyyəti normal ulduzların ətrafında dövr edir. Lakin PSR J2322–2650b bir pulsarın (yüksək sürətlə fırlanan neytron ulduzu) ətrafında hərəkət edir. Bu, indiyə qədər neytron ulduzu ətrafında kəşf edilən yeganə qaz nəhəngidir.
Doktor Maykl Çjan (Çikaqo Universiteti): > "Bu tip atmosfer və fiziki vəziyyət indiyə qədər heç bir yerdə görülməyib. Planetin mənşəyi bizim üçün hələ də sirr olaraq qalır."
Bu Planet Necə Yarana Bilərdi?
Alimlər planetin yaranma tarixçəsi ilə bağlı çıxılmaz vəziyyətdədir. Mövcud nəzəriyyələrə görə:
O, normal bir planet kimi formalaşa bilməzdi (çünki pulsarın yaranma prosesindəki partlayış hər şeyi məhv etməli idi).
Ulduzun qalıqlarından əmələ gəlməsi ehtimalı da fiziki baxımdan suallar doğurur.
Bu "limon planet" kainatdakı planetar sistemlərin müxtəlifliyi və dözümlülüyü haqqında bildiyimiz bir çox şeyi yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir.
Müqayisəli Cədvəl: PSR J2322–2650b vs Yupiter
Bu cədvəl oxuculara planetin nə dərəcədə "ekstremal" olduğunu vizual olaraq anlamağa kömək edəcək:
Xüsusiyyət | Yupiter (Bizim sistemin nəhəngi) | PSR J2322–2650b (Limon planet) |
Forması | Kürəvi (qütblərdən azca basıq) | Uzanmış limon forması |
Orbit dövrü (1 il) | 12 Yer ili | Cəmi 7,8 saat |
Ulduzun növü | Sarı cırtdan (Günəş) | Pulsar (Ölü neytron ulduzu) |
Radiasiya səviyyəsi | Orta | Hədsiz yüksək (Qamma şüaları) |
Yaranma mənşəyi | Qaz və toz buludu | Naməlum (Sirr olaraq qalır) |
Rəsmiyyə Heybətağaqızı
