Son illərdə texnologiyanın sürətli inkişafı insan həyatının bütün sahələrinə ciddi təsir göstərir. Xüsusilə süni intellekt sahəsində baş verən yeniliklər bir çox peşənin gələcəyini sual altına alıb. Müxtəlif şirkətlər və qurumlar artıq iş proseslərini avtomatlaşdırmağa başlayıblar. Bu isə cəmiyyətdə vacib bir sualı gündəmə gətirir: Süni intellekt gələcəkdə insanların iş yerlərini əllərindən alacaqmı?
Hazırda süni intellekt bir çox sahədə insan əməyini qismən əvəz etməyə başlayıb. Bank sektorunda müştəri xidmətləri, marketinq sahəsində reklam analizləri, media sektorunda isə avtomatik xəbər yazma sistemləri buna nümunədir. Əvvəllər saatlarla görülən bəzi işlər indi saniyələr içində yerinə yetirilir.
Bu proses müəyyən sahələrdə iş yerlərinin azalmasına səbəb olur. Xüsusilə rutin və təkrarlanan işlər daha çox risk altındadır. Kassirlər, sadə məlumat operatorları və bəzi inzibati vəzifələr tədricən avtomatlaşdırılır.
Lakin süni intellekt yalnız iş itkisi demək deyil. Əksinə, yeni peşələrin və fəaliyyət sahələrinin yaranmasına da şərait yaradır. Məsələn, süni intellekt mühəndisliyi, data analitikası, kibertəhlükəsizlik və proqramlaşdırma kimi sahələrə böyük tələbat formalaşıb.
Bu o deməkdir ki, texnologiya bir qapını bağlayırsa, digərini açır. Sadəcə olaraq insanlar yeni dövrə uyğunlaşmalı, bilik və bacarıqlarını daim inkişaf etdirməlidirlər.
Əsas problem texnologiyanın özü deyil, insanların dəyişikliklərə uyğunlaşma sürətidir. Bəzi insanlar yeni bacarıqlar öyrənməyə açıq olduqları halda, digərləri köhnə vərdişlərdən ayrılmaq istəmirlər. Bu isə gələcəkdə əmək bazarında ciddi fərqlər yaradacaq.
Mütəxəssislərin fikrincə, gələcəkdə “bir dəfə öyrənib ömür boyu işləmək” modeli demək olar ki, yox olacaq. İnsanlar daim yenilənməli və dövrün tələblərinə uyğunlaşmalıdırlar.
Ekspertlər bildirirlər ki, yaxın 10–20 il ərzində əmək bazarı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcək. Süni intellekt insanları tam əvəz etməyəcək, lakin onların işləmə tərzini dəyişdirəcək. Daha çox yaradıcı düşüncə, analiz, ünsiyyət və idarəetmə tələb edən peşələr ön plana çıxacaq. Sadə və təkrarlanan işlər isə getdikcə azalacaq.
Bu səbəbdən gələcək nəsil üçün ən vacib bacarıqlardan biri texnologiya ilə işləməyi bacarmaq olacaq.
Nəticə olaraq demək olar ki, süni intellekt bütün iş yerlərini insanların əlindən almayacaq. Amma əmək bazarında ciddi dəyişikliklərin baş verməsi qaçılmazdır. Bu dəyişikliklərdən uğurla çıxmaq üçün əsas şərt öyrənmək, inkişaf etmək və texnologiyaya uyğunlaşmaqdır.
Gələcəyin dünyasında süni intellekt təhlükə deyil, düzgün istifadə olunduqda böyük bir fürsət olacaq.
Zülfü Əmirov
Jurnalistika ixtisası üzrə I kurs tələbəsi
