30 iyun dünya və Azərbaycan tarixində mühüm siyasi, hərbi, elmi və mədəni hadisələrlə yadda qalmış günlərdən biridir. Bu tarixdə baş verən hadisələr dövlətlərin taleyinə təsir göstərmiş, elm və texnologiyanın inkişafına töhfə vermiş, həmçinin Azərbaycanın tarixində də mühüm izlər buraxmışdır.

AZƏRBAYCANDA 30 İYUN TARİXİNDƏ BAŞ VERMİŞ MÜHÜM HADİSƏLƏR

1918 – Göyçay döyüşünün həlledici mərhələsi başladı

30 iyun 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin taleyində mühüm rol oynayan Göyçay döyüşünün ən gərgin mərhələsi başladı. Qafqaz İslam Ordusunun və Azərbaycan milli hərbi hissələrinin bolşevik-daşnak qüvvələrinə qarşı apardığı bu döyüş Bakının azad edilməsinə aparan yolun əsas başlanğıcı hesab olunur. Döyüşlər nəticəsində düşmənin irəliləyişi dayandırıldı və Azərbaycan dövlətçiliyi böyük təhlükədən xilas edildi. 

Azərbaycanın Milli Sevgililər Günü

30 iyun Azərbaycanda Milli Sevgililər Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix 1990-cı ilin 20 Yanvar şəhidləri İlham və Fərizə Allahverdiyevlərin toy günü ilə bağlıdır. Onların məhəbbəti sədaqətin və vətən sevgisinin rəmzinə çevrilib. 2003-cü ildən etibarən bu tarix ictimaiyyət arasında Milli Sevgililər Günü kimi qeyd olunur. 

1928 – Akademik Cəlal Əliyevin doğum günü

30 iyun 1928-ci ildə Azərbaycanın görkəmli alimi, biologiya elmləri doktoru, akademik Cəlal Əliyev anadan olub. O, bitki fiziologiyası və genetika sahəsində fundamental elmi tədqiqatları ilə Azərbaycanın elm tarixində xüsusi yer tutur. 

1967 – Xalq artisti Mirzə Mansur Mansurovun vəfatı

Azərbaycan muğam sənətinin görkəmli nümayəndəsi, tarzən Mirzə Mansur Mansurov 30 iyun 1967-ci ildə vəfat edib. Onun ifaçılıq məktəbi milli musiqi tarixində xüsusi yer tutur. 

DÜNYADA 30 İYUN TARİXİNDƏ BAŞ VERMİŞ ƏN MÜHÜM HADİSƏLƏR

1859 – Niaqara şəlaləsi üzərində ilk keçid

Fransız akrobat Şarlz Blondin 30 iyun 1859-cu ildə Niaqara şəlaləsi üzərində çəkilmiş ip vasitəsilə keçərək dünya tarixinin ən məşhur cəsarət nümayişlərindən birinə imza atdı. 

1908 – Tunquska hadisəsi

Tarixin ən sirli kosmik hadisələrindən biri sayılan Tunquska partlayışı Sibirdə baş verdi. Atmosferdə partlayan göy cisminin yaratdığı güclü dalğa minlərlə kvadrat kilometr meşəni məhv etdi. Hadisə nüvə partlayışına bənzər təsir gücü ilə elm tarixində xüsusi yer tutur. 

1934 – "Uzun bıçaqlar gecəsi"

30 iyun 1934-cü ildə Almaniyada Adolf Hitler Nasist Partiyası daxilində genişmiqyaslı siyasi təmizləmə həyata keçirdi. Tarixə "Uzun bıçaqlar gecəsi" kimi düşən bu hadisə Hitlerin hakimiyyətini daha da möhkəmləndirdi. 

1960 – Konqo müstəqillik qazandı

30 iyun 1960-cı ildə Konqo Demokratik Respublikası Belçikadan müstəqilliyini elan etdi. Bu hadisə Afrika qitəsində müstəmləkəçilikdən azad olma prosesinin mühüm mərhələlərindən biri hesab edilir. 

1990 – Almaniyanın iqtisadi birləşməsi

Şərqi və Qərbi Almaniya vahid iqtisadi sistem yaratmaq barədə qərar qəbul etdilər. Bu addım Almaniyanın rəsmi birləşməsinə aparan yolun əsas mərhələlərindən biri oldu. 

2005 – İspaniyada eynicinsli nikahların leqallaşdırılması

30 iyun 2005-ci ildə İspaniya parlamenti eynicinsli şəxslərin nikahını qanuniləşdirərək Avropada bu sahədə öncül ölkələrdən birinə çevrildi. 

2016 – Osmanqazi körpüsü istifadəyə verildi

Türkiyənin ən böyük nəqliyyat layihələrindən biri olan Osmanqazi körpüsü 30 iyun 2016-cı ildə istifadəyə açıldı və Mərmərə regionunun nəqliyyat infrastrukturunda mühüm rol oynamağa başladı. 

30 İyunda anadan olan məşhur şəxslər

• VIII Şarlz (1470) – Fransa kralı.
• Harold Laski (1893) – İngilis siyasi nəzəriyyəçisi.
• Çeslav Miloş (1911) – Nobel mükafatlı polyak şairi.
• Cəlal Əliyev (1928) – Azərbaycan alimi və akademiki.
• Mayk Tayson (1966) – Dünya şöhrətli amerikalı boksçu. 

30 İyunda vəfat edən tanınmış şəxslər

• Mirzə Mansur Mansurov (1967) – Azərbaycanın görkəmli tarzəni.
• Onegin Hacıqasımov (2002) – Azərbaycan şairi.
• Fuad Sezgin (2018) – Türk alim və islam elmləri tarixçisi. 

30 İyun – Tarixin yaddaşında

30 iyun həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində mühüm hadisələrlə yadda qalan günlərdən biridir. Göyçay döyüşünün taleyüklü mərhələsi, Milli Sevgililər Gününün mənəvi əhəmiyyəti, Tunquska hadisəsi, Konqonun müstəqilliyi və Almaniyanın birləşməsinə aparan iqtisadi qərarlar bu tarixin müxtəlif sahələrdə nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir. Bu hadisələr bəşər tarixinin siyasi, hərbi, elmi və mədəni inkişafında dərin iz buraxaraq bu gün də tarixçilərin və tədqiqatçıların diqqət mərkəzində qalmaqdadır.

Gülnarə SAF

скачать dle 12.1