11 iyun dünya və Azərbaycan tarixində bir sıra mühüm siyasi, mədəni, elmi və ictimai hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarixdə baş verən hadisələr arasında dövlətlərarası münasibətlərin qurulması, görkəmli şəxsiyyətlərin doğumu və vəfatı, həmçinin dünya tarixinin gedişatına təsir edən mühüm olaylar yer alır.

Azərbaycanda 11 İyun

Hökumə Qurbanovanın doğum günü (1913)

11 iyun 1913-cü ildə Azərbaycanın görkəmli teatr və kino aktrisası, SSRİ Xalq Artisti Hökumə Qurbanova Bakıda anadan olub. O, Azərbaycan teatr sənətinin ən qüdrətli qadın simalarından biri hesab edilir.

Hökumə Qurbanova uzun illər ərzində Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının səhnəsində fəaliyyət göstərərək "Vaqif", "Şeyx Sənan", "Səyavuş", "Antonio və Kleopatra" kimi əsərlərdə yaddaqalan obrazlar yaradıb. Onun zəngin yaradıcılığı milli teatr məktəbinin inkişafında mühüm rol oynayıb. 

Maarifçi Qəribsoltan Məlikovanın doğum günü (1896)

11 iyun 1896-cı ildə Azərbaycanın tanınmış maarif xadimi, pedaqoq Qəribsoltan Məlikova dünyaya gəlib.

O, böyük maarifçi Həsən bəy Zərdabinin qızı idi və ömrünü təhsilin inkişafına həsr etmişdi. Qəribsoltan Məlikova uzun illər müəllim kimi fəaliyyət göstərərək Azərbaycan qadınlarının təhsil almasına töhfələr verib. 

Belarus ilə diplomatik münasibətlərin qurulması (1993)

11 iyun 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası ilə Belarus arasında diplomatik münasibətlər qurulub. Bu addım Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm mərhələlərdən biri hesab olunur. 

Seyid Cəfər Pişəvərinin vəfatı (1947)

11 iyun 1947-ci ildə Cənubi Azərbaycan milli hərəkatının lideri, Seyid Cəfər Pişəvəri müəmmalı avtomobil qəzası nəticəsində vəfat edib.

Pişəvəri XX əsrdə Azərbaycan milli azadlıq hərəkatının ən tanınmış simalarından biri hesab olunur. Onun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Demokrat Firqəsi Cənubi Azərbaycanda milli özünüdərk prosesinin güclənməsinə təsir göstərmişdi. 

Qobustan qoruğunun qorunması ilə bağlı sərəncam (2007)

11 iyun 2007-ci ildə Azərbaycan Prezidenti tərəfindən Qobustan Dövlət Tarixi-Bədii Qoruğu ərazisində yerləşən tarixi və mədəni irsin qorunmasına dair mühüm sərəncam imzalanıb. Bu sənəd Azərbaycanın qədim irsinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 

Dünyada 11 İyun

Makedoniyalı İsgəndərin ölümü (e.ə. 323)

Tarixin ən böyük sərkərdələrindən biri olan Makedoniyalı İsgəndər e.ə. 323-cü il iyunun 11-də Babil şəhərində vəfat edib.

Cəmi 32 il yaşayan İsgəndər Balkanlardan Hindistana qədər uzanan nəhəng imperiya yaratmışdı. Onun ölümü qədim dünyanın siyasi xəritəsini kökündən dəyişdirdi. 

İngiltərə kralı VIII Henrinin evlənməsi (1509)

11 iyun 1509-cu ildə İngiltərə kralı VIII Henri ilk həyat yoldaşı Araqonlu Ketrin ilə evlənib.

Bu evlilik sonradan İngiltərədə dini islahatların və Anqlikan kilsəsinin yaranmasının əsas səbəblərindən biri oldu. 

ABŞ İstiqlal Bəyannaməsinin hazırlanmasına başlanılması (1776)

11 iyun 1776-cı ildə ABŞ Konqresi Müstəqillik Bəyannaməsini hazırlamaq üçün xüsusi komitə yaradıb. Komitənin əsas müəllifi sonradan ABŞ Prezidenti olmuş Tomas Cefferson idi. 

Le-Man faciəsi (1955)

11 iyun 1955-ci ildə Fransada keçirilən məşhur Le-Man avtomobil yarışında baş verən qəza nəticəsində 83 nəfər həlak olub.

Bu hadisə avtomobil idmanı tarixinin ən böyük faciələrindən biri hesab edilir və sonradan yarış təhlükəsizliyi qaydalarının sərtləşdirilməsinə səbəb olub. 

Buddist rahibin etiraz aksiyası (1963)

11 iyun 1963-cü ildə Vyetnamlı buddist rahib Thích Quảng Đức dini ayrı-seçkiliyə etiraz olaraq özünü yandırıb.

Hadisənin fotoları bütün dünyada böyük rezonans doğurmuş və Vyetnam hökumətinə beynəlxalq təzyiqlərin artmasına səbəb olmuşdu. 

Altıgünlük müharibənin başa çatması (1967)

11 iyun 1967-ci ildə Yaxın Şərq tarixinin ən mühüm hərbi qarşıdurmalarından biri olan Altıgünlük müharibə başa çatıb.

Müharibə nəticəsində İsrail regionda strateji üstünlük əldə edib və Yaxın Şərqin siyasi mənzərəsi dəyişib. 

"E.T." filminin nümayişi (1982)

11 iyun 1982-ci ildə məşhur rejissor Steven Spielbergin çəkdiyi E.T. the Extra-Terrestrial filmi ilk dəfə tamaşaçılara təqdim olunub.

Film qısa müddətdə dünya kinosunun klassik nümunələrindən birinə çevrilib. 

11 İyunda Doğulan Məşhurlar

• Hökumə Qurbanova (1913)
• Qəribsoltan Məlikova (1896)
• İqrar Əliyev (1924) 
• Jacques Cousteau (1910) 
• Yasunari Kavabata (1899) 
• Richard Strauss (1864) 

11 İyunda Vəfat Edən Tarixi Şəxsiyyətlər

• Makedoniyalı İsgəndər (e.ə. 323) 
• Seyid Cəfər Pişəvəri (1947) 
• John Wayne (1979) 

11 iyun tarixi Azərbaycan üçün mədəniyyət, maarifçilik və diplomatiya sahəsində əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb. Dünya tarixində isə bu gün böyük imperiyaların taleyini dəyişən hadisələr, mühüm siyasi qərarlar, eləcə də elm və mədəniyyət xadimlərinin həyat yolları ilə seçilir. Bu tarix keçmişin izlərini günümüzə daşıyan mühüm günlərdən biridir.

Gülnarə SAF