Tarix hər gün özündə mühüm hadisələri, böyük şəxsiyyətlərin doğum və vəfat tarixlərini, bəşəriyyətin yaddaşına həkk olunan dönüş nöqtələrini yaşadır. 13 may günü də həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix müxtəlif siyasi qərarlar, elmi nailiyyətlər, mədəni hadisələr və tarixi dəyişikliklərlə seçilir.

Azərbaycanda 13 May Tarixində Baş Verən Hadisələr

1992 – Şuşanın işğalından sonra vəziyyətin ağırlaşdığı dövr

1992-ci ilin may ayı Azərbaycan tarixinin ən ağrılı dövrlərindən biri kimi yadda qalıb. Şuşanın işğalından sonra ölkədə hərbi-siyasi vəziyyət daha da gərginləşmiş, Qarabağ bölgəsində döyüşlər intensiv xarakter almışdı. 13 may tarixində də cəbhə bölgələrində ağır qarşıdurmalar davam edirdi.

1995 – Azərbaycan beynəlxalq iqtisadi əlaqələrini genişləndirməyə başladı

1990-cı illərin ortalarında Azərbaycanın xarici siyasətində iqtisadi əməkdaşlıq mühüm yer tuturdu. 13 may 1995-ci ildə ölkənin bir sıra beynəlxalq enerji və investisiya layihələri ilə bağlı mühüm görüşləri keçirilmişdi. Bu proses sonradan Azərbaycanın enerji strategiyasının formalaşmasına ciddi təsir göstərdi.

Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənəti ilə bağlı əlamətdar günlər

13 may tarixində müxtəlif illərdə Azərbaycan mədəniyyətinə töhfə verən sənət adamlarının yubileyləri, xatirə tədbirləri və mədəni layihələr həyata keçirilib. Bu tarix bir sıra tanınmış ziyalıların fəaliyyəti ilə də yadda qalır.

Dünyada 13 May Tarixində Baş Verən Hadisələr

1846 – ABŞ ilə Meksika arasında müharibə başladı

13 may 1846-cı ildə Amerika Birləşmiş Ştatları rəsmi şəkildə Meksikaya müharibə elan etdi. ABŞ–Meksika müharibəsi iki il davam etdi və nəticədə ABŞ böyük ərazilər əldə etdi. Bu hadisə Şimali Amerikanın siyasi xəritəsinin dəyişməsində mühüm rol oynadı.

1888 – Braziliyada köləlik ləğv edildi

13 may 1888-ci ildə Braziliya şahzadəsi İzabel tərəfindən imzalanan “Qızıl Qanun” ilə ölkədə köləlik rəsmən ləğv olundu. Bununla da Braziliya Amerika qitəsində köləliyi ləğv edən son ölkə oldu.

1917 – Fátima möcüzəsi ilə bağlı ilk hadisə qeydə alındı

Portuqaliyanın Fatima şəhərində üç çobanın Məryəm ananı gördüklərini iddia etməsi 13 may 1917-ci ildə baş verdi. Bu hadisə sonradan katolik dünyasında ən məşhur dini hadisələrdən birinə çevrildi.

1940 – Uinston Çörçillin ilk çıxışı

İkinci Dünya müharibəsi dövründə Böyük Britaniyanın Baş naziri olan Uinston Çörçill 13 may 1940-cı ildə parlamentdə məşhur çıxışlarından birini etdi. O, “qan, zəhmət, göz yaşı və tər” ifadəsi ilə tarixə düşən nitqini səsləndirdi.

1950 – İlk Formula-1 çempionatı keçirildi

13 may 1950-ci ildə İngiltərənin Silverstoun trasında tarixdə ilk rəsmi Formula-1 dünya çempionatı yarışı keçirildi. Bu hadisə avtomobil idmanında yeni eranın başlanğıcı hesab olunur.

1981 – Roma Papası II İohann Pavelə sui-qəsd edildi

13 may 1981-ci ildə Vatikanın Müqəddəs Pyotr meydanında Roma Papası II İohann Pavelə qarşı silahlı hücum həyata keçirildi. Papa ağır yaralansa da, sağ qalmağı bacardı.

1998 – Hindistan nüvə sınaqları keçirdi

13 may 1998-ci ildə Hindistan Pokhran bölgəsində ikinci mərhələ nüvə sınaqlarını həyata keçirdi. Bu hadisə beynəlxalq münasibətlərdə ciddi rezonans doğurdu və regionda təhlükəsizlik məsələlərini yenidən gündəmə gətirdi.

13 Mayda Dünyaya Gələn Məşhur Şəxsiyyətlər

13 Mayda Vəfat Edən Tanınmış Şəxsiyyətlər

13 may tarixi həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində siyasi, mədəni, dini və elmi baxımdan mühüm hadisələrlə zəngindir. Müharibələrdən böyük humanitar qərarlara, idman tarixindən beynəlxalq siyasətə qədər müxtəlif istiqamətlərdə baş verən hadisələr bu günün tarixdə xüsusi yer tutduğunu göstərir. Tarixi yadda saxlamaq və keçmişdən nəticə çıxarmaq gələcəyi daha düzgün qurmaq üçün vacibdir.

Gülnarə SAF