Hər bir tarix insanlığın yaddaşında özünəməxsus iz buraxır. 09 aprel də həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində mühüm hadisələrlə yadda qalan günlərdən biridir. Bu tarix müxtəlif illərdə baş vermiş siyasi proseslər, faciələr, elmi nailiyyətlər və mühüm qərarlarla zəngindir.

Azərbaycanda 09 aprel: Tarixin izləri

Azərbaycan tarixində 09 aprel birbaşa çoxsaylı böyük hadisələrlə qeyd olunmasa da, ölkənin ictimai-siyasi həyatında bu tarix müxtəlif dövrlərdə baş verən proseslərin tərkib hissəsi kimi xatırlanır. Xüsusilə müstəqillikdən sonrakı illərdə bu gün ölkədə dövlət quruculuğu, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əlaqələrin genişlənməsi istiqamətində atılan addımların davam etdiyi bir dövrə təsadüf edir.

Bununla yanaşı, aprel ayı ümumilikdə Azərbaycan üçün həssas və əhəmiyyətli dövrlərdən biridir. Bu ayda baş verən bir sıra hadisələr – o cümlədən aprel döyüşləri – xalqın yaddaşında xüsusi yer tutur və 09 aprel də bu tarixi kontekstin bir parçası kimi qiymətləndirilir.

Dünyada 09 aprel: Tarixin dönüş nöqtələri

Tbilisi faciəsi – 1989

09 aprel 1989-cu ildə Tbilisi faciəsi baş verdi. Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində Sovet qoşunları tərəfindən keçirilən dinc etiraz aksiyası amansızcasına dağıdıldı. Nəticədə 20-dən çox insan həyatını itirdi, yüzlərlə insan yaralandı. Bu hadisə SSRİ-nin dağılma prosesini sürətləndirən əsas amillərdən biri hesab olunur.

Gürcüstanın müstəqilliyi – 1991

1989-cu ilin faciəvi hadisələrindən iki il sonra – 09 aprel 1991-ci ildə Gürcüstan öz müstəqilliyini elan etdi. Bu tarix Gürcüstan xalqı üçün həm hüzn, həm də qürur günü kimi qeyd olunur.

Baqdadın süqutu – 2003

09 aprel 2003-cü ildə Baqdadın süqutu baş verdi. ABŞ rəhbərliyindəki koalisiya qüvvələri Baqdad şəhərinə daxil olaraq Səddam Hüseyn rejiminə son qoydu. Bu hadisə İraq müharibəsinin ən simvolik anlarından biri kimi tarixə düşdü.

Bataan Ölüm Marşı – 1942

İkinci Dünya Müharibəsi zamanı 09 aprel 1942-ci ildə Bataan Ölüm Marşı baş verdi. Yaponiya qüvvələri tərəfindən əsir alınan minlərlə amerikalı və filippinli əsgər ağır şəraitdə uzun məsafəyə yürüş etdirildi, nəticədə minlərlə insan həyatını itirdi.

NASA-nın “STS-51-D” missiyası – 1985

09 aprel 1985-ci ildə NASA tərəfindən həyata keçirilən “STS-51-D” kosmik missiyası start götürdü. Bu missiya kosmik texnologiyaların inkişafında mühüm mərhələlərdən biri hesab olunur.

Məşhur şəxsiyyətlər və 09 aprel

Bu tarix həm də müxtəlif tanınmış şəxslərin doğum və ya vəfat günləri ilə yadda qalır:

-1821 – Fransız şairi Charles Baudelaire anadan olub. O, dünya ədəbiyyatında modernizmin əsas nümayəndələrindən sayılır.
-1933 – Fransız aktyoru Jean-Paul Belmondo doğulub.
-2006 – ABŞ-ın tanınmış telejurnalisti June Allyson vəfat edib.

09 aprelin əhəmiyyəti

Tarix göstərir ki, 09 aprel müxtəlif xalqlar üçün həm faciə, həm də azadlıq simvolu kimi yadda qalıb. Xüsusilə Gürcüstan üçün bu tarix milli yaddaşın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Eyni zamanda, dünya miqyasında baş verən digər hadisələr bu günün siyasi və hərbi baxımdan da əhəmiyyətli olduğunu sübut edir.

09 aprel tarixi bir daha sübut edir ki, zaman keçsə də, tarixdə baş verən hadisələr unudulmur. Bu gün həm faciələrin dərslərini xatırlamaq, həm də azadlıq və müstəqillik uğrunda aparılan mübarizələri anmaq üçün mühüm bir gündür. Tarixi hadisələri öyrənmək və onları gələcək nəsillərə çatdırmaq isə hər bir cəmiyyətin borcudur.

Gülnarə SAF

скачать dle 12.1