08 Aprel-Günün XRONİKASI
08 aprel dünya tarixində həm siyasi, həm mədəni, həm də hərbi hadisələrlə yadda qalan əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix müxtəlif dövrlərdə mühüm beynəlxalq razılaşmalar, kəşflər və eyni zamanda faciəvi hadisələrlə tarix səhifələrinə yazılıb. Azərbaycan tarixində isə bu gün xüsusilə acı xatirələrlə yadda qalıb.
Azərbaycan tarixində 08 aprel
08 aprel Azərbaycan üçün daha çox faciəvi hadisələrlə xatırlanır.
Ağdaban faciəsi
1992-ci ilin 7-dən 8-nə keçən gecə Ağdaban qətliamı baş verdi. Ermənistan silahlı qüvvələri Kəlbəcər rayonunun Ağdaban kəndinə hücum edərək kəndi yandırdı, onlarla dinc sakin amansızcasına qətlə yetirildi.
Bu faciə Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə mülki əhaliyə qarşı törədilmiş ağır cinayətlərdən biri kimi tarixə düşüb və hər il dərin hüznlə yad edilir.
İnzibati islahatlar
1929-cu ildə Azərbaycan SSR-də ərazi-inzibati bölgü dəyişdirilərək yeni dairə sistemi yaradıldı. Bu addım ölkənin idarəetmə strukturunda mühüm dəyişikliklərə səbəb oldu.
Dünya tarixində 08 aprel
Tarixin müxtəlif mərhələlərində 08 aprel bir sıra dönüş nöqtələri ilə seçilir.
Orta əsrlər və erkən dövr hadisələri
217-ci ildə Roma imperatoru Karakkalla sui-qəsd nəticəsində öldürüldü və hakimiyyət Makrin-ə keçdi. Bu hadisə Roma tarixində hakimiyyət dəyişikliyinin dramatik nümunələrindən biri hesab olunur.
1250-ci ildə Yeddinci Səlib yürüşü zamanı Fransa kralı IX Lüdovik Misirdə əsir götürüldü ki, bu da səlibçilərin ciddi məğlubiyyətlərindən biri idi.
Yeni dövr və diplomatik hadisələr
1904-cü ildə Böyük Britaniya ilə Fransa arasında imzalanan Antanta müqaviləsi Avropada siyasi balansı dəyişdirən mühüm razılaşma oldu. Bu sənəd sonradan I Dünya müharibəsi ərəfəsində ittifaqların formalaşmasına zəmin yaratdı.
1959-cu ildə isə proqramlaşdırma tarixində mühüm addım atıldı – məşhur alim Qreys Hopper rəhbərliyi ilə COBOL proqramlaşdırma dilinin yaradılması müzakirə edildi. Bu hadisə müasir informasiya texnologiyalarının inkişafına böyük təsir göstərdi.
Mədəniyyət və elm sahəsində hadisələr
1820-ci ildə qədim Yunan incəsənətinin şah əsərlərindən biri olan Milos Venerası tapıldı. Bu kəşf dünya incəsənət tarixində mühüm hadisələrdən biri sayılır.
08 apreldə doğulan və vəfat edən məşhurlar
Bu tarix həm də bir sıra tanınmış şəxslərin həyatı ilə bağlıdır:
-Kofi Annan (1938) – Nobel mükafatı laureatı, beynəlxalq diplomatiyada mühüm fiqur.-Vivyen Vestvud (1941) – müasir modanın ikonalarından biri.
Eyni zamanda bu gün dünya şöhrətli rəssam Pablo Pikasso-nun vəfat etdiyi gündür (1973).
Beynəlxalq əhəmiyyətli günlər
08 aprel dünyada Beynəlxalq Romanlar Günü kimi qeyd olunur. Bu gün roman xalqlarının hüquqlarının qorunması və mədəniyyətinin təbliği məqsədi daşıyır.
08 aprel tarixi həm qlobal miqyasda siyasi və mədəni dəyişikliklərin, həm də Azərbaycan üçün ağır faciələrin simvoludur. Bu gün bir tərəfdən beynəlxalq əməkdaşlıq və elmi inkişafın izlərini daşıyırsa, digər tərəfdən müharibələrin və insan faciələrinin acı xatirəsini yaşadır. Tarixi yadda saxlamaq və bu hadisələrdən nəticə çıxarmaq gələcək üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Gülnarə SAF