25 Mart-Günün XRONİKASI
Azərbaycan və dünya tarixində iz qoyan hadisələr
Tarixin müxtəlif dövrlərində 25 mart günü həm siyasi, həm mədəni, həm də elmi baxımdan əhəmiyyətli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün bir çox mühüm qərarların verildiyi, dövlətlərin taleyində dönüş nöqtələrinin yaşandığı tarixlərdən biridir.
Azərbaycan tarixində baş verən hadisələr
1918 – Mart hadisələri ərəfəsi
1918-ci ilin mart ayının son günlərində Mart hadisələri ərəfəsində Bakıda və digər bölgələrdə gərginlik pik həddə çatmışdı. 25 mart bu faciəli hadisələrin başlanmasına aparan proseslərin intensivləşdiyi dövr kimi qeyd olunur.
1990-cı illər – Dövlət quruculuğu mərhələsi
Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan 25 mart tarixində müxtəlif dövlət qurumlarının təşkili və hüquqi islahatlarla bağlı qərarların qəbul edilməsi ilə yadda qalan günlər yaşayıb. Bu dövr ölkənin siyasi və iqtisadi əsaslarının formalaşması baxımından mühüm idi.
Mədəniyyət və elm sahəsində hadisələr
25 mart müxtəlif illərdə Azərbaycan elm və mədəniyyət xadimlərinin yubileyləri, elmi tədbirlər və mədəni layihələrlə də yadda qalıb. Bu gün ölkədə tez-tez ədəbi-bədii tədbirlər və konfranslar keçirilir.
Dünya tarixində baş verən hadisələr
1821 – Yunanıstanın müstəqillik mübarizəsi başlayır
25 mart 1821-ci ildə Yunanıstanın müstəqillik müharibəsi rəsmi olaraq başladı. Osmanlı imperiyasına qarşı qaldırılan bu üsyan uzun illər davam etdi və nəticədə Yunanıstan müstəqilliyini qazandı. Bu hadisə Avropa tarixində milli azadlıq hərəkatlarının güclənməsinə təkan verdi.
1911 – “Triangle Shirtwaist” fabrik yanğını
ABŞ-ın New York City şəhərində yerləşən Triangle Shirtwaist Factory yanğını baş verdi. Yanğın nəticəsində 140-dan çox işçi, əsasən qadınlar həyatını itirdi. Bu faciə əmək hüquqları və iş şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində ciddi islahatlara səbəb oldu.
1957 – Roma müqavilələri imzalanır
25 mart 1957-ci ildə Roma müqavilələri imzalandı. Bu müqavilələr nəticəsində Avropa İqtisadi Birliyi (AİB) yaradıldı ki, bu da sonradan Avropa İttifaqının formalaşmasına zəmin yaratdı.
1975 – Səudiyyə Ərəbistanı kralının qətli
Feysal bin Əbdüləziz Al Səud 25 mart 1975-ci ildə sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. Onun hakimiyyəti dövründə ölkədə mühüm modernləşmə addımları atılmışdı.
1996 – Avroviziya üçün yeni mərhələ
1996-cı ildə Eurovision Mahnı Müsabiqəsi üçün seçmə mərhələdə ilk dəfə audio formatlı seçim sistemi tətbiq olundu. Bu dəyişiklik müsabiqənin gələcək inkişafına təsir göstərdi.
Bu gün doğulan məşhurlar
-Béla Bartók (1881) – məşhur macar bəstəkarı və pianoçu
-Artur Hailey (1920) – tanınmış yazıçı
-Aretha Franklin (1942) – “soul kraliçası” kimi tanınan müğənni
25 mart tarixi dünya və Azərbaycan tarixində həm faciəli, həm də dönüş nöqtəsi sayılan hadisələrlə zəngindir. Bu gün bir tərəfdən azadlıq mübarizələrinin başlanğıcı, digər tərəfdən isə beynəlxalq əməkdaşlıq və inkişaf istiqamətində atılan mühüm addımlarla yadda qalıb.
Gülnarə SAF