21 Mart – Tarixdə bu gün: Baharın başlanğıcı və yadda qalan hadisələr

21 mart tarixi həm Azərbaycan, həm də dünya üçün xüsusi məna daşıyan günlərdən biridir. Bu gün yalnız təbiətin oyanışı və yeni ilin başlanğıcı kimi deyil, həm də müxtəlif tarixi hadisələr, beynəlxalq günlər və mühüm dönüş nöqtələri ilə yadda qalıb.

21 Mart – Baharın və yenilənmənin simvolu

21 mart dünyanın bir çox ölkələrində yazın ilk günü, yəni gecə ilə gündüzün bərabərləşdiyi tarix – bahar bərabərliyi kimi qeyd olunur. Bu gün qədimdən bəri insanlıq üçün yenilənmə, həyatın dirçəlişi və ümid rəmzi hesab edilib.

Xüsusilə Azərbaycanda bu tarix Novruz bayramı ilə üst-üstə düşür və xalqın milli-mədəni kimliyinin əsas sütunlarından biridir. BMT tərəfindən də 21 mart Beynəlxalq Novruz Günü kimi tanınıb.

Beynəlxalq əhəmiyyətli günlər

21 mart yalnız milli deyil, həm də qlobal səviyyədə qeyd olunan bir sıra mühüm günlərlə yadda qalır:

-Beynəlxalq Novruz Günü – xalqlar arasında dostluq və sülh rəmzi-Dünya Poeziya Günü – ədəbiyyat və söz sənətinin təbliği məqsədi daşıyır -İrqi Ayrı-seçkiliyin Ləğvi Beynəlxalq Günü – 1960-cı ildə Cənubi Afrikada baş verən Şarpevil qətliamının xatirəsinə təsis edilib.
-Daun Sindromu ilə bağlı Maarifləndirmə Günü – cəmiyyətin diqqətini genetik fərqliliklərə yönəldir.

Bu günlər 21 martın yalnız təbiət hadisəsi deyil, həm də humanitar və sosial dəyərlərlə zəngin tarix olduğunu göstərir.

Azərbaycan tarixində 21 mart

21 mart Azərbaycan tarixində də mühüm hadisələrlə yadda qalıb:

-1735-ci il – Gəncə müqaviləsi
Səfəvi dövləti ilə Rusiya arasında bağlanan bu müqavilə nəticəsində rus qoşunlarının Xəzəryanı Azərbaycan torpaqlarından çıxması başa çatdı. Bu hadisə regionda siyasi balansın dəyişməsinə səbəb oldu.

Bundan əlavə, Novruz bayramı əsrlər boyu Azərbaycan xalqının həyatında mühüm rol oynayıb və milli həmrəyliyin əsas rəmzlərindən biri kimi qorunub saxlanılıb.

Dünya tarixində 21 martda baş verən hadisələr

21 mart dünya tarixində də bir sıra əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb:

-1685 – İohan Sebastyan Baxın doğumu
Dünya musiqisinin ən böyük bəstəkarlarından biri hesab olunur.
-1960 – Şarpevil qətliamı (Cənubi Afrika)
Apartheid rejiminə qarşı keçirilən dinc aksiyada 69 nəfər öldürüldü. Bu hadisə sonradan beynəlxalq insan hüquqları gününün əsasını qoydu.
-Bahar bərabərliyi (ekvinoks)
Qədim sivilizasiyalardan bu günə qədər bir çox xalqlar bu günü yeni ilin başlanğıcı kimi qeyd etmişdir.

21 martın fəlsəfi və mədəni mənası

Bu tarix yalnız tarixi faktlarla deyil, həm də dərin mənəvi məzmunla seçilir. 21 mart:

-Yenilənmə və başlanğıc rəmzidir-təbiətlə insanın harmoniyasını ifadə edir.
-Sülh, tolerantlıq və birlik ideyalarını təşviq edir

Xüsusilə Azərbaycan üçün bu gün milli kimliyin, ənənələrin və ailə dəyərlərinin təcəssümüdür.

21 mart həm tarix, həm də mədəniyyət baxımından zəngin bir gündür. Bu tarixdə baş verən hadisələr göstərir ki, insanlıq üçün həm faciələr, həm də böyük mədəni və mənəvi nailiyyətlər eyni gündə cəmləşə bilər.

Bu gün isə daha çox ümid, birlik və yenilənmə mesajı ilə yadda qalır.

Gülnarə SAF

Geri qayıt