19 Mart-Günün XRONİKASI
Tarix hər gün yeni hadisələrlə zənginləşir və bəzi günlər xüsusi hadisələrlə yadda qalır. 19 mart da həm dünya, həm də Azərbaycan tarixində mühüm iz buraxmış hadisələrlə diqqət çəkir. Bu tarix müxtəlif dövrlərdə siyasi, hərbi və elmi sahələrdə baş verən mühüm dəyişikliklərlə yadda qalıb.
Azərbaycanda baş verən hadisələr
1994 – Bakı metrosunda terror aktı
19 mart Azərbaycanın müasir tarixində faciəli günlərdən biri kimi xatırlanır. 1994-cü ildə Bakı metropoliteninin “20 Yanvar” stansiyasında terror aktı törədildi. Partlayış nəticəsində 14 nəfər həyatını itirdi, onlarla insan yaralandı. Bu hadisə ölkədə terror təhlükəsinin real olduğunu göstərən ən ağır faktlardan biri oldu.
1925 – Nəriman Nərimanovun anım günü
Bu tarix həm də görkəmli dövlət xadimi və yazıçı Nəriman Nərimanov-un xatirə günü kimi qeyd olunur. Onun fəaliyyəti Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında mühüm rol oynayıb və milli maraqların qorunmasına yönəlib.
Dünyada baş verən tarixi hadisələr
⚔️ 1279 – Yamen döyüşü
19 mart 1279-cu ildə baş verən Yamen döyüşü Çin tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Monqollar Cənubi Sonq sülaləsini məğlub edərək bütün Çin üzərində hakimiyyətlərini möhkəmləndirdilər.
1452 – Son Müqəddəs Roma imperatorunun tacqoyması
Bu tarixdə III Frederik Roma Papası tərəfindən taclandırıldı və tarixə Müqəddəs Roma İmperiyasının Papa tərəfindən tac qoyulan son imperatoru kimi düşdü.
1866 – Süveyş kanalına icazə
Osmanlı imperiyası 1866-cı ildə Süveyş kanalının açılmasına rəsmi icazə verdi. Bu qərar dünya ticarət yollarının dəyişməsinə və Avropa ilə Asiya arasında əlaqələrin güclənməsinə səbəb oldu. 1883 – Ayaqqabı sənayesində inqilab
Amerikalı ixtiraçı Jan Ernst Matzeliger ayaqqabı istehsalını sürətləndirən yeni maşın ixtira etdi. Bu ixtira sənaye istehsalında dönüş yaratdı.
1915 – Plutonun ilk görüntüsü
1915-ci ildə Pluton planetinin ilk şəkli çəkildi, baxmayaraq ki, onun planet olduğu daha sonra təsdiqləndi. Bu hadisə astronomiya tarixində mühüm addım sayılır.
Tarixin ümumi mənzərəsi
19 mart tarixi göstərir ki, müharibələr və siyasi dəyişikliklər dünya xəritəsini formalaşdırıb, elmi ixtiralar sənaye və texnologiyanın inkişafına təkan verib, Azərbaycanda isə bu tarix həm faciə, həm də mühüm şəxsiyyətlərin xatirəsi ilə yadda qalıb.
19 mart həm qlobal, həm də milli tarix baxımından çoxşaxəli hadisələrlə zəngin bir gündür. Bu tarix bir tərəfdən insanlıq tarixində mühüm dönüş nöqtələrini, digər tərəfdən isə Azərbaycanın yaddaşında dərin iz buraxan hadisələri özündə birləşdirir.
Gülnarə SAF