17 Mart-Günün XRONİKASI
Tarixin müxtəlif dövrlərində bəzi günlər mühüm hadisələr, siyasi qərarlar, elmi kəşflər və ictimai dəyişikliklərlə yadda qalır. 17 mart da dünya və Azərbaycan tarixində baş verən müxtəlif hadisələrlə diqqət çəkən günlərdən biridir.
Azərbaycanda baş vermiş hadisələr
1995 – Yeni Konstitusiyanın hazırlanması ilə bağlı mühüm mərhələ
1990-cı illərdə Azərbaycanda dövlət quruculuğu prosesinin gücləndiyi dövrdə ölkədə yeni Konstitusiyanın hazırlanması istiqamətində mühüm işlər aparılırdı. 1995-ci ilin mart ayında konstitusiya layihəsi ilə bağlı müzakirələr və hazırlıq mərhələləri geniş vüsət almışdı. Bu proses sonradan müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbuluna zəmin yaratdı.
2000-ci illər – Novruz öncəsi hazırlıqlar və İlaxır Çərşənbə ənənələri
Mart ayının ortaları Azərbaycanda Novruz bayramı ərəfəsində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu günlərdə ölkənin müxtəlif bölgələrində qədim ənənələrə uyğun olaraq tonqallar qalanır, insanlar baharın gəlişini qeyd edir, milli adətlər yaşadılır. Martın ortaları xüsusilə İlaxır Çərşənbə və Novruz hazırlıqları ilə bağlı mərasimlərin keçirildiyi dövrlərdən hesab olunur.
Azərbaycanın tanınmış şəxslərinin xatirə günləri
17 mart tarixində Azərbaycan mədəniyyəti, elmi və ictimai həyatında xidmətləri olan bəzi şəxslərin xatirə günləri də qeyd olunur. Bu cür günlər ölkənin mədəni irsinin və tarixi şəxsiyyətlərinin yad edilməsinə xidmət edir.
Dünyada baş vermiş mühüm hadisələr
Müqəddəs Patrik Günü
17 mart dünyada geniş qeyd olunan bayramlardan biri – Müqəddəs Patrik Günü ilə tanınır. Bu gün İrlandiyanın himayədarı hesab edilən **Müqəddəs Patrik**in xatirəsinə həsr olunur və xüsusilə İrlandiya, ABŞ və bir çox digər ölkələrdə paradlar və bayram tədbirləri ilə qeyd edilir.
1776 – Boston şəhərinin azad edilməsi
ABŞ istiqlal müharibəsi dövründə 17 mart 1776-cı ildə britaniya qoşunları Boston şəhərini tərk etdi. Bu hadisə Amerika inqilabının gedişində mühüm dönüş nöqtələrindən biri hesab olunur.
1861 – İtaliya Krallığının yaradılması
17 mart 1861-ci ildə İtaliya birləşdirilərək vahid dövlət – İtaliyanın birləşməsi nəticəsində İtaliya Krallığı elan edildi. Bu hadisə ölkənin müasir dövlət kimi formalaşmasının başlanğıcı sayılır.
1950 – Kaliforniyum elementinin kəşfi
1950-ci ildə Kaliforniyum elementi adlı yeni kimyəvi elementin kəşfi elan edildi. Bu element atom nömrəsi 98 olan radioaktiv maddə kimi tanınır.
1959 – Dalay Lamanın Tibetdən qaçışı
1959-cu ildə Tibetdə baş verən siyasi gərginlikdən sonra Tibet ruhani lideri XIV Dalay Lama ölkəni tərk edərək **Hindistan**a sığındı.
1969 – İsraildə ilk qadın baş nazir
1969-cu ildə Qolda Meir **İsrail**in baş naziri oldu və ölkə tarixində bu vəzifəyə gələn ilk qadın kimi tarixə düşdü.
1992 – Cənubi Afrikada aparteidə son qoyan referendum
17 mart 1992-ci ildə **Cənubi Afrika Respublikası**nda keçirilən referendumda aparteid siyasətinin ləğv edilməsinə səs verildi. Bu qərar ölkədə irqi ayrı-seçkiliyin sona çatmasına aparan prosesin mühüm mərhələsi oldu.
17 martda doğulan məşhur şəxslər
Bu tarixdə bir sıra tanınmış insanlar da dünyaya gəlib:
-Nat King Cole – məşhur amerikalı müğənni və caz ifaçısı (1919)
-Mia Hamm – ABŞ futbol əfsanəsi (1972)
-Bayard Rustin – vətəndaş hüquqları fəalı (1912)
17 mart tarixi həm dünyada, həm də Azərbaycanda müxtəlif tarixi proseslər və mühüm hadisələrlə yadda qalan günlərdən biridir. Dövlətlərin formalaşması, siyasi dəyişikliklər, elmi kəşflər və mədəni ənənələr bu günün tarixdə xüsusi yer tutduğunu göstərir.
Gülnarə SAF