Tarixin müxtəlif dövrlərində 15 mart günü həm siyasi, həm də mədəni baxımdan yadda qalan hadisələrlə zəngindir. Bu tarix dünya tarixində böyük imperiyaların taleyini dəyişən hadisələrdən tutmuş, mühüm siyasi qərarlara və məşhur şəxslərin doğum günlərinə qədər bir çox əlamətdar məqamlarla yadda qalıb.

Azərbaycanda 15 mart

Azərbaycan tarixində də bu tarix müxtəlif hadisələr və görkəmli şəxsiyyətlərin fəaliyyəti ilə yadda qalıb.

1922-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının (keçmiş Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutu) inkişaf mərhələlərindən biri kimi mühüm təşkilati qərarlar qəbul edildi. Bu ali təhsil müəssisəsi sonradan ölkənin neft sənayesinin formalaşmasında mühüm rol oynayan minlərlə mütəxəssis yetişdirdi.

1992-ci ilin mart ayında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qurumları Azərbaycandakı humanitar vəziyyətlə bağlı ilk geniş hesabatlardan birini təqdim etmiş və First Nagorno-Karabakh War dövründə regiondakı gərginliyə beynəlxalq diqqət artmışdı.

Müstəqillik dövründə isə 15 mart müxtəlif illərdə ölkədə iqtisadi və sosial sahədə mühüm qərarların qəbul edildiyi tarixlərdən biri kimi qeyd olunur.

Dünya tarixində 15 mart

Tarixdə 15 mart xüsusilə qədim Roma tarixində baş verən mühüm hadisə ilə məşhurdur.

Eramızdan əvvəl 44-cü ildə Roma diktatoru Julius Caesar Senatda sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. Bu hadisə tarixə “Assassination of Julius Caesar” kimi düşüb və Roma Respublikasının süqutuna aparan proseslərin başlanğıcı hesab edilir. Sui-qəsddə iştirak edən senatorların arasında Marcus Junius Brutus və Gaius Cassius Longinus da var idi.

1493-cü ildə isə böyük səyyah Christopher Columbus ilk səyahətindən sonra İspaniyaya qayıdaraq Yeni Dünya barədə Avropaya məlumat verdi. Bu hadisə sonradan Amerikaya kütləvi səfərlərin və kolonizasiya dövrünün başlanmasına səbəb oldu.

1820-ci ildə ABŞ-ın Maine ştatı rəsmi olaraq ölkənin 23-cü ştatı kimi qəbul edildi.

1892-ci ildə amerikalı ixtiraçı Jesse W. Reno tərəfindən ilk elektrik eskalatoru patentləşdirildi. Bu ixtira sonradan dünyanın böyük şəhərlərində metro və ticarət mərkəzlərinin ayrılmaz hissəsinə çevrildi.

1939-cu ildə Almaniya ordusu Çexoslovakiyanın qalan hissəsini də işğal etdi və bununla da World War II-yə aparan proseslər daha da sürətləndi.

1985-ci ildə Mikhail Gorbachev Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının baş katibi seçildi. Onun həyata keçirdiyi “perestroyka” və “qlasnost” siyasəti sonradan Sovet İttifaqının dağılması ilə nəticələnən siyasi dəyişikliklərin əsasını qoydu.

15 martda doğulan məşhur şəxslər

Bu tarix həm də bir sıra tanınmış şəxslərin doğum günü kimi qeyd edilir.

-1767 – ABŞ-ın 7-ci prezidenti Andrew Jackson

-1933 – azərbaycanlı yazıçı və ictimai xadim Anar Rzayev

-1943 – amerikalı musiqiçi Sly Stone

Tarixdə bu günün əhəmiyyəti

15 mart tarix boyu müxtəlif sivilizasiyalar və dövlətlər üçün dönüş nöqtəsi olan hadisələrlə yadda qalıb. Xüsusilə Roma imperiyasının taleyini dəyişən Sezarın öldürülməsi hadisəsi dünya siyasi tarixinin ən məşhur hadisələrindən biri hesab olunur.

Bu gün həm də tarixçilər üçün müxtəlif dövrlərin siyasi və mədəni dəyişikliklərini xatırladan əlamətdar tarixlərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Gülnarə SAF

скачать dle 12.1