Tarixi köklərə söykənən tərəfdaşlıq
Azərbaycan–Türkmənistan münasibətlərində yeni mərhələ: Prezidentlərin mətbuata bəyanatlarının siyasi və iqtisadi əhəmiyyəti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov tərəfindən səsləndirilən mətbuata bəyanatlar iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini bir daha nümayiş etdirdi. Dövlət başçılarının çıxışlarında səslənən fikirlər təkcə ikitərəfli əlaqələrin cari vəziyyətini deyil, həm də gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm siyasi mesajlar kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycan və Türkmənistan ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə və mənəvi dəyərlərə malik iki qardaş türk dövlətidir. Son illər ərzində iki ölkə arasında siyasi dialoqun intensivləşməsi, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər və imzalanan sənədlər münasibətlərin yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərir. Dövlət başçılarının bəyanatlarında da məhz bu amillər xüsusi vurğulanıb.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan-Türkmənistan əlaqələrinin qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslandığını bildirərək əməkdaşlığın bütün sahələr üzrə uğurla inkişaf etdiyini qeyd edib. Türkmənistan tərəfi də Azərbaycanın regionda artan nüfuzunu və beynəlxalq təşəbbüslərini yüksək qiymətləndirib.
Mətbuata bəyanatlarda xüsusi diqqət çəkən məsələlərdən biri nəqliyyat-logistika və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi olub. Hər iki ölkə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin mühüm iştirakçılarıdır. Türkmənistanın Mərkəzi Asiya ilə, Azərbaycanın isə Avropa və Qafqaz regionu ilə əlaqələndirici rol oynaması əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini daha da artırır.
Bu kontekstdə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Türkmənbaşı limanı və Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu çərçivəsində əməkdaşlıq təkcə iki ölkəyə deyil, bütövlükdə türk dünyasına və Avrasiya məkanına xidmət edir.
Azərbaycan və Türkmənistan arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq son illərin ən mühüm geosiyasi hadisələrindən biri hesab olunur. Xəzər dənizindəki enerji ehtiyatlarının birgə istifadəsi ilə bağlı əldə edilən razılaşmalar regionda sabitliyin və qarşılıqlı etimadın güclənməsinə səbəb olub. 2020-ci ildə imzalanan sənədlər və sonrakı dövrdə aparılan danışıqlar enerji təhlükəsizliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Prezidentlərin bəyanatlarında enerji sahəsində əməkdaşlığın davam etdirilməsi, yeni layihələrin reallaşdırılması və Xəzər hövzəsində qarşılıqlı faydalı fəaliyyətin genişləndirilməsi niyyəti açıq şəkildə ifadə olunub.
Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlər təkcə ikitərəfli xarakter daşımır. Bu əməkdaşlıq bütövlükdə türk dövlətlərinin inteqrasiyasına da mühüm töhfə verir. Son illər Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində aparılan proseslər göstərir ki, Bakı ilə Aşqabad arasında yaxınlaşma türk dünyasının geosiyasi çəkisini artıran əsas amillərdən biridir.
Prezidentlərin bəyanatlarında ortaq mədəni irsin qorunması, humanitar əlaqələrin genişləndirilməsi, təhsil və elm sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi istiqamətində irəli sürülən təşəbbüslər də bu məqsədə xidmət edir.
Mətbuata bəyanatlarda diqqət çəkən məqamlardan biri də regional təhlükəsizlik və sabitlik məsələləri olub. Hər iki ölkə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət edilməsinin vacibliyini vurğulayıb, regionda sülh və əməkdaşlıq mühitinin qorunmasının tərəfdarı olduqlarını bəyan ediblər.
Bu yanaşma xüsusilə Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyada yeni geosiyasi reallıqlar fonunda mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Azərbaycan və Türkmənistan prezidentlərinin mətbuata bəyanatları göstərir ki, iki ölkə arasındakı münasibətlər artıq ənənəvi dostluq çərçivəsini aşaraq strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə qədəm qoyub. Nəqliyyat, enerji, ticarət, humanitar və siyasi sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsi həm Bakı, həm də Aşqabad üçün yeni imkanlar yaradır. Eyni zamanda, bu əməkdaşlıq türk dünyasının birliyinin möhkəmlənməsinə, Xəzər regionunun inkişafına və Avrasiyada sabitliyin güclənməsinə mühüm töhfə verir.
Bilman İSAQ