Yunus Oğuzdan Türkiyədə növbəti uğur
Türk dünyasının tarixi, etnogenezi, dövlətçilik ənənələri və tarixi-bədii irsin araşdırılması istiqamətində uzun illər məhsuldar fəaliyyət göstərən Azərbaycanın tanınmış yazıçısı və tədqiqatçısı Yunus Oğuzun daha iki əsəri qardaş Türkiyədə türk dilində nəşr olunaraq oxucuların ixtiyarına verilib. Bilgə Tonyukuk Yayınları tərəfindən çap edilən "Türk Etnonimi ve Töreleri" adlı elmi-tədqiqat əsəri və "Səfəvi Şeyxi" tarixi romanı müəllifin yaradıcılığının Türkiyədə daha geniş auditoriyaya təqdim olunması ilə yanaşı, Azərbaycanın zəngin tarixi irsinin və ortaq türk mədəniyyətinin təbliği baxımından da mühüm hadisə hesab olunur.
Yunus Oğuz uzun illərdir ki, türk xalqlarının qədim tarixi, dövlətçilik ənənələri, etnik kökləri və milli-mədəni irsi ilə bağlı araşdırmalar aparır. Onun əsərləri təkcə bədii dəyəri ilə deyil, həm də tarixi faktlara, mənbələrə və elmi araşdırmalara söykənməsi ilə seçilir. Məhz bu xüsusiyyət müəllifin kitablarını həm tarixçilər, həm də geniş oxucu auditoriyası üçün maraqlı edir.
Yeni nəşr olunan "Türk Etnonimi ve Töreleri" kitabında müəllif türk etnoniminin mənşəyi, türk xalqının formalaşması, qədim dövlətçilik ənənələri və töre sistemi ilə bağlı müxtəlif tarixi mənbələrə əsaslanan araşdırmalarını təqdim edir. Əsərdə qeyd olunur ki, türklərin mənşəyi və ilkin yaşayış arealı haqqında tarixşünaslıqda iki əsas nəzəriyyə mövcuddur. Müəllif xüsusilə XIX əsrdən etibarən formalaşmış və uzun illər dominant elmi yanaşma kimi qəbul edilmiş nəzəriyyəni tənqidi şəkildə təhlil edir.
Kitabda vurğulanır ki, keçmiş Çar Rusiyası və sonrakı Sovet İttifaqının siyasi ideologiyası nəticəsində türklərin ana vətəninin yalnız Orta Asiya olması barədə konsepsiya geniş yayılıb. Yunus Oğuz hesab edir ki, bu yanaşma daha çox siyasi maraqların təsiri altında formalaşıb və türk tarixinin daha geniş coğrafi, etnik və mədəni kontekstdə araşdırılması zəruridir. Müəllif müxtəlif yazılı mənbələrə, arxeoloji faktlara və tarixi araşdırmalara istinad etməklə oxuculara alternativ elmi baxış təqdim edir.
Əsərdə eyni zamanda qədim türk töresi, dövlət idarəçiliyi, cəmiyyətin hüquqi-mənəvi əsasları və milli kimliyin formalaşmasında adət-ənənələrin rolu geniş şəkildə təhlil edilir. Bu baxımdan kitab tarixçilər, etnoloqlar, tələbələr və türk dünyasının keçmişi ilə maraqlanan bütün oxucular üçün dəyərli elmi mənbə kimi qiymətləndirilə bilər.
Yunus Oğuzun Türkiyədə nəşr olunan digər əsəri – "Səfəvi Şeyxi" tarixi romanı isə Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən mühüm mərhələlərindən birinə işıq salır. Roman Səfəvilər dövlətinin yaranmasından əvvəlki ictimai-siyasi prosesləri, bu böyük imperiyanın ideoloji və mənəvi əsaslarının formalaşmasını yüksək bədii dillə təsvir edir.
Müəllif tarixi hadisələri bədii təxəyyüllə vəhdətdə təqdim edərək oxucunu XV-XVI əsrlərin mürəkkəb siyasi mühitinə aparır. Əsərdə təkcə tarixi şəxsiyyətlərin taleyi deyil, həm də Azərbaycan dövlətçilik ənənələrinin təşəkkülü, milli birliyin formalaşması və Səfəvi ideologiyasının yaranma prosesi geniş şəkildə əks olunur. Roman həm tarixi faktlara söykənməsi, həm də bədii dəyəri ilə diqqəti cəlb edir.
"Səfəvi Şeyxi"nin Türkiyədə nəşri Azərbaycan tarixinin və Səfəvi irsinin qardaş ölkədə daha geniş oxucu kütləsinə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu nəşr ortaq tarixə malik iki qardaş xalq arasında ədəbi və elmi-mədəni əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Qeyd edək ki, Yunus Oğuzun tarixi romanları və elmi araşdırmaları indiyədək müxtəlif ölkələrdə nəşr olunaraq oxucular tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb. Onun əsərləri türk dünyasının ortaq tarixinin, milli kimliyinin və dövlətçilik ənənələrinin öyrənilməsinə mühüm töhfə verir.
Hər iki kitabın Türkiyədə nəşri bir daha göstərir ki, Azərbaycan ədəbiyyatı və tarixşünaslığı artıq beynəlxalq oxucu auditoriyasının diqqət mərkəzindədir. Bu nəşrlər yalnız müəllifin yaradıcılıq uğuru deyil, eyni zamanda ortaq türk tarixinin, mədəni irsinin və dövlətçilik düşüncəsinin gələcək nəsillərə çatdırılması istiqamətində atılmış əhəmiyyətli addım kimi dəyərləndirilə bilər.
Yunus Oğuz uzun illərdir ki, türk xalqlarının qədim tarixi, dövlətçilik ənənələri, etnik kökləri və milli-mədəni irsi ilə bağlı araşdırmalar aparır. Onun əsərləri təkcə bədii dəyəri ilə deyil, həm də tarixi faktlara, mənbələrə və elmi araşdırmalara söykənməsi ilə seçilir. Məhz bu xüsusiyyət müəllifin kitablarını həm tarixçilər, həm də geniş oxucu auditoriyası üçün maraqlı edir.
Yeni nəşr olunan "Türk Etnonimi ve Töreleri" kitabında müəllif türk etnoniminin mənşəyi, türk xalqının formalaşması, qədim dövlətçilik ənənələri və töre sistemi ilə bağlı müxtəlif tarixi mənbələrə əsaslanan araşdırmalarını təqdim edir. Əsərdə qeyd olunur ki, türklərin mənşəyi və ilkin yaşayış arealı haqqında tarixşünaslıqda iki əsas nəzəriyyə mövcuddur. Müəllif xüsusilə XIX əsrdən etibarən formalaşmış və uzun illər dominant elmi yanaşma kimi qəbul edilmiş nəzəriyyəni tənqidi şəkildə təhlil edir.
Kitabda vurğulanır ki, keçmiş Çar Rusiyası və sonrakı Sovet İttifaqının siyasi ideologiyası nəticəsində türklərin ana vətəninin yalnız Orta Asiya olması barədə konsepsiya geniş yayılıb. Yunus Oğuz hesab edir ki, bu yanaşma daha çox siyasi maraqların təsiri altında formalaşıb və türk tarixinin daha geniş coğrafi, etnik və mədəni kontekstdə araşdırılması zəruridir. Müəllif müxtəlif yazılı mənbələrə, arxeoloji faktlara və tarixi araşdırmalara istinad etməklə oxuculara alternativ elmi baxış təqdim edir.
Əsərdə eyni zamanda qədim türk töresi, dövlət idarəçiliyi, cəmiyyətin hüquqi-mənəvi əsasları və milli kimliyin formalaşmasında adət-ənənələrin rolu geniş şəkildə təhlil edilir. Bu baxımdan kitab tarixçilər, etnoloqlar, tələbələr və türk dünyasının keçmişi ilə maraqlanan bütün oxucular üçün dəyərli elmi mənbə kimi qiymətləndirilə bilər.
Yunus Oğuzun Türkiyədə nəşr olunan digər əsəri – "Səfəvi Şeyxi" tarixi romanı isə Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən mühüm mərhələlərindən birinə işıq salır. Roman Səfəvilər dövlətinin yaranmasından əvvəlki ictimai-siyasi prosesləri, bu böyük imperiyanın ideoloji və mənəvi əsaslarının formalaşmasını yüksək bədii dillə təsvir edir.
Müəllif tarixi hadisələri bədii təxəyyüllə vəhdətdə təqdim edərək oxucunu XV-XVI əsrlərin mürəkkəb siyasi mühitinə aparır. Əsərdə təkcə tarixi şəxsiyyətlərin taleyi deyil, həm də Azərbaycan dövlətçilik ənənələrinin təşəkkülü, milli birliyin formalaşması və Səfəvi ideologiyasının yaranma prosesi geniş şəkildə əks olunur. Roman həm tarixi faktlara söykənməsi, həm də bədii dəyəri ilə diqqəti cəlb edir.
"Səfəvi Şeyxi"nin Türkiyədə nəşri Azərbaycan tarixinin və Səfəvi irsinin qardaş ölkədə daha geniş oxucu kütləsinə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu nəşr ortaq tarixə malik iki qardaş xalq arasında ədəbi və elmi-mədəni əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Qeyd edək ki, Yunus Oğuzun tarixi romanları və elmi araşdırmaları indiyədək müxtəlif ölkələrdə nəşr olunaraq oxucular tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb. Onun əsərləri türk dünyasının ortaq tarixinin, milli kimliyinin və dövlətçilik ənənələrinin öyrənilməsinə mühüm töhfə verir.
Hər iki kitabın Türkiyədə nəşri bir daha göstərir ki, Azərbaycan ədəbiyyatı və tarixşünaslığı artıq beynəlxalq oxucu auditoriyasının diqqət mərkəzindədir. Bu nəşrlər yalnız müəllifin yaradıcılıq uğuru deyil, eyni zamanda ortaq türk tarixinin, mədəni irsinin və dövlətçilik düşüncəsinin gələcək nəsillərə çatdırılması istiqamətində atılmış əhəmiyyətli addım kimi dəyərləndirilə bilər.
Bilman İSAQ