Aqrar sektorda ciddi mesajlar
Bilman İSAQ
Aqrar sektorda ciddi mesajlar: Prezident İlham Əliyevin müşavirədə səsləndirdiyi iradlar nəyi dəyişəcək?
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirilən fikirlər aqrar sektorun gələcək inkişaf istiqamətləri baxımından mühüm mesajlar kimi qiymətləndirilir. Dövlət başçısı çıxışında son illərdə kənd təsərrüfatında əldə olunan uğurları qeyd etsə də, eyni zamanda mövcud problemləri və icra mexanizmlərindəki çatışmazlıqları açıq şəkildə gündəmə gətirdi.
Müşavirədə əsas diqqət çəkən məqam Prezidentin bəzi sahələr üzrə nəticələrdən tam razı olmadığını nümayiş etdirməsi oldu. Xüsusilə su təminatı, torpaqlardan səmərəli istifadə, məhsuldarlığın artırılması və subsidiya siyasətinin effektivliyi ilə bağlı səsləndirilən fikirlər dövlətin aqrar sektorda yeni nəzarət və idarəetmə mərhələsinə keçdiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında 2004-cü ildən başlayaraq regionların inkişafı proqramları çərçivəsində kənd təsərrüfatına böyük həcmdə dövlət dəstəyi verildiyini vurğuladı. Qazlaşdırma, elektrik təchizatı, yol infrastrukturu, su anbarlarının tikintisi və meliorasiya layihələrinin aqrar inkişaf üçün baza yaratdığı bildirildi.
Lakin müşavirənin əsas mesajı ondan ibarət idi ki, artıq dövlət yalnız investisiya qoyuluşu ilə kifayətlənmir, həm də konkret nəticələr tələb edir. Bu isə o deməkdir ki, kənd təsərrüfatında çalışan qurumlar və yerli icra strukturları fəaliyyətlərini daha çevik və effektiv qurmalıdırlar.
Prezidentin iradlarından belə görünür ki, ayrılan subsidiyalar məhsuldarlığa tam təsir göstərmir, bəzi bölgələrdə torpaq və su resurslarından qeyri-səmərəli istifadə olunur, kənd təsərrüfatında idarəetmə mexanizmləri müasir tələblərə uyğun deyil, ixrac potensialı tam reallaşdırılmayıb,fermerlərin problemlərinin həlli bəzi hallarda ləngiyir.
Bu fikirlər göstərir ki, hökumət aqrar sektorda artıq “kəmiyyət mərhələsindən” “keyfiyyət mərhələsinə” keçmək istəyir.
Prezidentin çıxışında ən çox diqqət çəkən məsələlərdən biri su ehtiyatlarının idarə olunması idi. Son illərdə iqlim dəyişiklikləri və quraqlıq fonunda su problemi Azərbaycanın kənd təsərrüfatı üçün strateji təhlükəyə çevrilib.
Dövlət başçısı yeni su anbarlarının və kanalların tikildiyini qeyd etsə də, mövcud resurslardan daha səmərəli istifadənin vacibliyini vurğuladı.
Bu mesaj əslində aidiyyəti qurumlara açıq xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki su itkiləri, köhnə suvarma sistemləri və bəzi bölgələrdə qeyri-qanuni istifadə halları məhsuldarlığa ciddi təsir edir.
Ekspertlərin fikrincə, yaxın dövrdə damcı suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal aqrar nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, su israfına qarşı sərt nəzarət tədbirləri gücləndirilə bilər.
Müşavirədən çıxan əsas nəticələrdən biri də subsidiya mexanizmlərinin yenidən qiymətləndirilə biləcəyi ehtimalıdır. Son illərdə dövlət tərəfindən fermerlərə milyonlarla manat subsidiya ayrılır. Lakin bəzi hallarda bu vəsaitlərin məhsuldarlığa proporsional təsir göstərmədiyi barədə narazılıqlar mövcuddur.
Prezidentin iradları göstərir ki, gələcəkdə subsidiya sistemi daha sərt nəzarət və nəticəyönümlü meyarlarla tətbiq oluna bilər. Yəni, daha çox məhsul istehsal edən fermerlərə üstünlük verilə bilər, istifadə olunmayan torpaqlarla bağlı nəzarət güclənə bilər, rəqəmsal monitorinq sistemi genişləndirilə bilər.
Bu isə aqrar sektorda şəffaflığın və rəqabətin artmasına səbəb ola bilər.
Qlobal ərzaq böhranı, iqlim dəyişiklikləri və beynəlxalq bazarlardakı qeyri-sabitlik fonunda kənd təsərrüfatı artıq təkcə iqtisadi deyil, həm də milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib.
Prezident İlham Əliyevin müşavirədə kənd təsərrüfatına xüsusi diqqət ayırması göstərir ki, Azərbaycan yaxın illərdə ərzaq təhlükəsizliyi siyasətini daha da gücləndirməyə çalışacaq.
Xüsusilə yerli istehsalın artırılması, idxaldan asılılığın azaldılması, ixracyönümlü məhsul istehsalının genişləndirilməsi prioritet istiqamətlər kimi qalacaq.
Müşavirədə səsləndirilən fikirlər onu göstərir ki, aqrar sektorda yeni idarəetmə fəlsəfəsi formalaşır. Dövlət artıq yalnız maliyyə dəstəyi verən tərəf kimi deyil, həm də nəticə tələb edən və məsuliyyət müəyyənləşdirən əsas nəzarət mexanizmi kimi çıxış edir.
Prezident İlham Əliyevin sərt iradları və tələbləri yaxın dövrdə kənd təsərrüfatı sahəsində struktur dəyişiklikləri, yeni nəzarət mexanizmləri və daha ciddi hesabatlılıq mühitinin formalaşmasına səbəb ola bilər.
Bu müşavirə həm də göstərdi ki, Azərbaycan üçün kənd təsərrüfatı artıq sadəcə ənənəvi sahə deyil, ölkənin iqtisadi dayanıqlığını müəyyən edən əsas strateji istiqamətlərdən biridir.