Gələcəyin AZƏRBAYCANI
Mahir HÜSEYN
Azərbaycan son illərdə yalnız iqtisadi və siyasi sahədə deyil, şəhərsalma və memarlıq istiqamətində də regionun ən sürətlə inkişaf edən ölkələrindən birinə çevrilib. Müasir urbanizasiya çağırışları, azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri, “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının tətbiqi ölkədə yeni inkişaf mərhələsinin əsas göstəriciləridir. Məhz bu baxımdan 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan olunması Azərbaycanın strateji inkişaf prioritetlərinin məntiqi davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Müasir dünyada şəhərsalma artıq yalnız binaların tikintisi deyil. Bu anlayış iqtisadiyyat, ekologiya, nəqliyyat, sosial rifah, milli memarlıq ənənələri və texnoloji yeniliklərin vahid sistemdə birləşdirilməsi deməkdir. Azərbaycan da məhz bu modeli əsas götürərək şəhərlərin yenidən qurulması və müasir infrastrukturun yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atır.
Paytaxt Bakı ilə yanaşı regionlarda həyata keçirilən abadlıq və infrastruktur layihələri ölkənin şəhərsalma siyasətinin kompleks xarakter daşıdığını göstərir. Yeni yollar, parklar, yaşayış kompleksləri, sosial obyektlər və nəqliyyat layihələri urbanizasiya prosesinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur: yeni memarlıq konsepsiyasının mərkəzi
Azad edilmiş ərazilərdə aparılan quruculuq işləri Azərbaycanın şəhərsalma tarixində tamamilə yeni səhifə açıb. İşğaldan azad olunan şəhər və kəndlərin “Baş plan” əsasında yenidən qurulması müasir memarlıq yanaşmasının əsas nümunələrindən biridir.
Ağdam, Füzuli, Şuşa, Zəngilan və digər ərazilərdə həyata keçirilən layihələr göstərir ki, Azərbaycan yalnız dağıdılmış şəhərləri bərpa etmir, eyni zamanda gələcəyin şəhər modelini formalaşdırır. Burada milli memarlıq üslubu ilə müasir texnologiyalar uzlaşdırılır, ekoloji təhlükəsizlik və dayanıqlı inkişaf prinsipləri əsas götürülür.
Xüsusilə “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” layihələri region üçün innovativ idarəetmə modeli hesab olunur. Rəqəmsal texnologiyalar, alternativ enerji mənbələri, ekoloji infrastruktur və müasir kommunal xidmətlər Azərbaycanın yeni şəhərsalma strategiyasının əsas elementləridir.
2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan olunması yalnız yeni tikinti layihələri ilə məhdudlaşmır. Bu təşəbbüs həm də Azərbaycanın zəngin memarlıq irsinin qorunması və dünyaya tanıdılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Şərq və Qərb memarlıq ənənələrinin qovuşduğu Azərbaycan əsrlər boyu özünəməxsus memarlıq məktəbi formalaşdırıb. İçərişəhər, Şuşa, qədim məscidlər, karvansaralar və tarixi abidələr milli-mədəni kimliyimizin mühüm hissəsidir.
Bu gün dövlət siyasətində tarixi abidələrin bərpası və qorunması prioritet istiqamətlərdən biridir. Xüsusilə Şuşanın tarixi simasının bərpası və şəhərin mədəniyyət paytaxtı kimi inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın milli irsə verdiyi önəmin göstəricisidir.
Müasir şəhərsalma siyasəti yalnız estetik görünüş deyil, həm də iqtisadi inkişaf deməkdir. İnfrastruktur layihələri investisiya mühitini yaxşılaşdırır, turizm potensialını artırır, yeni iş yerləri yaradır və regionların sosial inkişafını sürətləndirir.
Azərbaycanın nəqliyyat-logistika imkanlarının genişlənməsi, yeni yaşayış massivlərinin salınması və regional inkişaf proqramları ölkənin uzunmüddətli iqtisadi strategiyasının mühüm hissəsidir. Bu baxımdan memarlıq və şəhərsalma sahəsi gələcəkdə qeyri-neft sektorunun inkişafında da mühüm rol oynayacaq.
2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan olunması Azərbaycanın gələcəyə hesablanmış dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Bu təşəbbüs ölkədə urbanizasiya prosesinin daha sistemli şəkildə həyata keçirilməsinə, memarlıq sahəsində innovasiyaların geniş tətbiqinə və milli irsin qorunmasına yeni imkanlar yaradacaq.
Ən vacib məqamlardan biri isə budur ki, Azərbaycan müasir şəhərsalma modelini milli-mənəvi dəyərlərlə uzlaşdırmağa çalışır. Bu yanaşma ölkənin həm tarixi irsini qorumağa, həm də gələcəyin müasir dövlət modelini qurmağa xidmət edir.
Bugünkü Azərbaycan yalnız yenidən qurulan şəhərlər deyil, həm də yeni inkişaf fəlsəfəsi qurur. “Şəhərsalma və Memarlıq İli” isə bu strateji hədəflərin daha geniş miqyasda həyata keçirilməsi üçün mühüm platforma olacaq.