^{Bilman İSAQ}

^{3 May – Türkçülük Günü: yaddaş, kimlik və gələcəyə baxış}

^{Tarix bəzən səssiz yazılır. Bəzən isə o, etirazlarla, məhkəmələrlə, qadağalarla və ideyalar uğrunda aparılan mübarizələrlə yadda qalır. 3 may – Türkçülük Günü məhz belə tarixlərdəndir. Bu gün bir ideyanın susdurulmaq istəndiyi, amma əksinə daha da gücləndiyi bir yaddaşın simvoludur.}

^{1944-cü ildə Türkiyədə baş verən Türkçülük-Turançılıq məhkəmələri sadəcə hüquqi proses deyildi. Bu, düşüncənin, kimliyin və gələcək vizyonunun sınağa çəkildiyi bir mərhələ idi. Nihal Atsız kimi fikir adamlarının mühakimə olunması əslində bir ideyanın qarşısını almaq cəhdi idi. Amma tarix çox vaxt bunun əksini göstərir: ideyalar təzyiq altında ya yox olur, ya da daha güclü şəkildə geri qayıdır. Türkçülük isə ikinci yolu seçdi.}

^{Bu ideyanın kökləri daha dərinə gedir. Ziya Gökalp türkçülüyü yalnız etnik mənsubiyyət kimi deyil, mədəni və mənəvi birlik kimi izah edirdi. Onun baxışında türkçülük sərhədlərlə məhdudlaşmayan, ortaq dəyərlər üzərində qurulan bir dünyagörüş idi.}

^{Bu gün isə sual dəyişib: türkçülük nədir? Sadəcə keçmişin romantik ideyası, yoxsa gələcəyin real platforması?}

^{Cavab artıq göz önündədir. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində qurulan münasibətlər göstərir ki, türkçülük ideyası praktik mərhələyə keçib. Enerji layihələri, nəqliyyat dəhlizləri, siyasi əməkdaşlıq – bunlar artıq ideologiyanın konkret nəticələridir.}

^{Azərbaycan üçün isə bu mövzu daha dərindir. Bu torpaqda türk kimliyi sadəcə ideya deyil, həyat tərzidir. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə “bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz” deyərkən, əslində milli kimliyin və azadlıq düşüncəsinin ayrılmazlığını vurğulayırdı. Bu düşüncənin içində türkçülük də var idi – həm mədəni, həm siyasi anlamda.}

^{Amma gəlin özümüzə bir sual verək: biz bu ideyanı bu gün necə yaşayırıq?}

^{Türkçülük yalnız şüarlarla yaşaya bilməz. O, dilə sahib çıxmaqla, mədəniyyətə dəyər verməklə, ortaq tariximizi öyrənməklə və ən əsası – bir-birimizlə əlaqələri gücləndirməklə yaşayar. Əks halda, o, sadəcə təqvimdə qeyd olunan bir tarixə çevrilər.}

^{Qloballaşan dünyada kimliyini qorumaq asan deyil. Amma bu həm də seçimdir. Türkçülük bu seçimlərdən biridir – bölünmək yox, birləşmək seçimi.}

^{3 may bizə sadəcə keçmişi xatırlatmır. O, bizə bir məsuliyyət də yükləyir: kim olduğumuzu unutmayaq və haraya getdiyimizi düzgün müəyyən edək.}

^{Çünki tarix göstərir – ideyalar ya yaşadılır, ya da unudulur. Onların taleyi isə onları daşıyan insanların əlindədir.}

скачать dle 12.1