2020-ci ilə GEDƏN YOL
Mahir HÜSEYN
2016-cı ilin aprel ayında baş verən və tarixə Aprel döyüşləri kimi düşən hərbi toqquşmalar Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin gedişatında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Cəmi bir neçə gün davam edən bu qarşıdurma təkcə hərbi baxımdan deyil, siyasi və geosiyasi müstəvidə də ciddi nəticələr doğurdu.
Aprel döyüşləri göstərdi ki, uzun illər davam edən “dondurulmuş münaqişə” anlayışı əslində sabitlik deyil, potensial risk mənbəyidir. Azərbaycan Ordusu qısa müddətdə bir sıra strateji yüksəklikləri və mövqeləri nəzarətə götürərək əməliyyat üstünlüyü əldə etdi.
Bu hadisələr bir neçə mühüm məqamı ortaya qoydu. Ordunun modernləşdirilməsi və texnoloji üstünlüyün əhəmiyyəti, lokal hərbi əməliyyatların belə strateji nəticələr doğura bilməsi, müdafiə deyil, hücum təşəbbüsünün üstünlük qazandırması.
Beləliklə, Aprel döyüşləri regionda qüvvələr balansının dəyişdiyini açıq şəkildə nümayiş etdirdi.
Aprel hadisələri beynəlxalq ictimaiyyətə də mühüm siqnallar verdi. Uzun illərdir nəticəsiz qalan danışıqlar prosesinin effektivliyi sual altına düşdü. Xüsusilə ATƏT-in Minsk qrupu çərçivəsində aparılan vasitəçilik fəaliyyətinin real nəticə vermədiyi bir daha üzə çıxdı.
Bu hadisələr göstərdi ki, status-kvonun qorunması mümkün deyil, münaqişənin hərbi eskalasiyası real təhlükə olaraq qalır, böyük güclər regionda balansı qorumağa çalışsa da, lokal dinamika daha təsirlidir
Cəmiyyət və milli ruhun yüksəlişi
Aprel döyüşləri Azərbaycan cəmiyyətində güclü vətənpərvərlik dalğası yaratdı. Şəhidlərin xatirəsi xalqın birliyini daha da möhkəmləndirdi və dövlət-ordu-xalq birliyi açıq şəkildə hiss olundu.
Bu dövrdə gənclər arasında orduya maraq artdı, milli həmrəylik gücləndi, informasiya müharibəsinin əhəmiyyəti daha da aydın oldu.
Cənubi Qafqaz regionu böyük güclərin maraq dairəsində olan həssas coğrafiyadır. Aprel hadisələri göstərdi ki, bu regionda kiçik miqyaslı hərbi toqquşma belə geniş geosiyasi təsirlər yarada bilər.
Bir çox ekspertlər hesab edir ki, 2016-cı ilin aprel döyüşləri 2020-ci ildə baş verən İkinci Qarabağ müharibəsi üçün həm hərbi, həm də psixoloji zəmin yaratdı. Bu baxımdan Aprel hadisələri “böyük dönüşün başlanğıcı” kimi qiymətləndirilə bilər.
Aprel döyüşləri qısa müddətli hərbi qarşıdurma olsa da, onun təsirləri uzunmüddətli və çoxşaxəli oldu. Bu hadisələr göstərdi ki, münaqişələr yalnız diplomatik masa arxasında deyil, real güc balansı ilə həll olunur.
Bugün Aprel hadisələrinə baxış təkcə keçmişin təhlili deyil, həm də gələcək təhlükəsizlik strategiyalarının formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.