04 Mart-Günün XRONİKASI
Tarix boyu 04 mart günü həm Azərbaycan, həm də dünya miqyasında siyasi, hərbi, mədəni və ictimai baxımdan mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün müxtəlif dövrlərdə dönüş nöqtələrinə, mühüm qərarlara və taleyüklü proseslərə səhnə olub.
Azərbaycan tarixində 04 mart
04 mart 1877 – Əlimərdan bəy Topçubaşovun doğumu
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından biri, görkəmli dövlət xadimi və diplomat Əlimərdan bəy Topçubaşov 04 mart 1877-ci ildə anadan olub.
O, 1918–1920-ci illərdə fəaliyyət göstərmiş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Paris Sülh Konfransında nümayəndə heyətinə rəhbərlik edib və Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə tanınması istiqamətində mühüm fəaliyyət göstərib. Onun diplomatik fəaliyyəti ölkənin dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur.
04 mart 1992 – Azərbaycanın BMT-yə qəbul prosesi
1992-ci ilin mart ayında Azərbaycanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzvlüyü ilə bağlı yekun prosedurlar başa çatdırılırdı. Azərbaycan rəsmi olaraq 2 mart 1992-ci ildə BMT-yə qəbul olunsa da, 04 mart tarixində təşkilat çərçivəsində ilk praktiki diplomatik təmaslar və strukturlaşma prosesi aktiv mərhələyə keçmişdi. Bu hadisə Azərbaycanın beynəlxalq hüququn subyekti kimi mövqeyini möhkəmləndirdi.
Dünya tarixində 04 mart
04 mart 1789 – ABŞ Konstitusiyasının qüvvəyə minməsi
1789-cu ilin 04 martında Amerika Birləşmiş Ştatlarında yeni Konstitusiya əsasında federal hökumət fəaliyyətə başladı. Bu tarix ABŞ-ın müasir dövlət sisteminin formalaşmasının başlanğıcı hesab olunur. Həmin dövrdə ilk prezident seçilən George Washingtonun andiçmə mərasimi isə bir qədər sonra keçirildi.
04 mart 1933 – Franklin Ruzveltin prezident kimi fəaliyyətə başlaması
Böyük Depressiya dövründə ABŞ prezidenti vəzifəsinə başlayan Franklin D. Roosevelt 04 mart 1933-cü ildə ilk dəfə and içərək vəzifəsinin icrasına başladı. Onun “Yeni Kurs” siyasəti ölkənin iqtisadi böhrandan çıxmasına yönəlmiş mühüm islahatlarla yadda qaldı.
04 mart 1678 – Antonio Vivaldinin doğumu
Dünya musiqi tarixinin dahi bəstəkarlarından olan Antonio Vivaldi 04 mart 1678-ci ildə anadan olub. Barokko dövrünün ən tanınmış simalarından biri olan Vivaldi klassik musiqinin inkişafına böyük təsir göstərib.
04 mart 1966 – “Luna-10” kosmik aparatı
1966-cı ilin 04 martında Sovet İttifaqına məxsus Luna 10 Ay orbitinə daxil olmaq üçün son mərhələyə çatmışdı (orbitə 3 aprel 1966-da daxil olub). Bu proqram kosmik yarış dövründə mühüm elmi nailiyyətlərdən biri sayılır.
04 martda doğulan məşhurlar
-Əlimərdan bəy Topçubaşov (1877) – Azərbaycan dövlət xadimi
-Antonio Vivaldi (1678) – İtalyan bəstəkar
-Shakin' Stevens (1948) – Britaniyalı müğənni
Tarixin müxtəlif dövrlərində 04 mart günü elm, mədəniyyət və siyasət sahəsində tanınmış şəxslərin vəfatı ilə də yadda qalıb. Bu tarix bir çox xalqlar üçün həm də xatirə günüdür.
04 mart tarixi həm Azərbaycan, həm də dünya miqyasında dövlətçilik, diplomatiya, musiqi və kosmik araşdırmalar baxımından əlamətdar hadisələrlə zəngindir. Keçmişin bu səhifələri bu günün formalaşmasında mühüm rol oynayıb və tarixi yaddaşın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Gülnarə SAF