28 Fevral: Günün XRONİKASI
28 fevral dünya və Azərbaycan tarixində bir sıra mühüm siyasi, hərbi və ictimai hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix həm dövlətlərin taleyini dəyişən qərarlarla, həm də beynəlxalq münasibətlərdə dönüş nöqtələri ilə seçilir.
Azərbaycanda 28 fevral baş verən əhəmiyyətli hadisələr
Xocalı soyqırımından sonra beynəlxalq diplomatik proseslər (1992)
1992-ci ilin fevralında baş vermiş Xocalı soyqırımı Azərbaycan tarixinin ən faciəli səhifələrindən biridir. 26 fevralda törədilən qətliamdan sonra 28 fevral tarixində hadisə ilə bağlı ilk rəsmi məlumatlar geniş şəkildə ictimaiyyətə və beynəlxalq qurumlara çatdırılmağa başlanmışdı.
Bu günlərdə Azərbaycan rəhbərliyi beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər edərək hadisəyə hüquqi-siyasi qiymət verilməsini tələb edirdi. Sonrakı illərdə bir sıra ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar Xocalı hadisələrini soyqırımı və ya kütləvi qırğın kimi tanımışdır. 28 fevral bu baxımdan informasiya mübarizəsinin başlanğıc mərhələsi kimi də xatırlanır.
Dünyada 28 fevralda baş verən əhəmiyyətli hadisələr
28 Fevral 1993 – Waco hadisələrinin başlanğıcı
1993-cü il 28 fevral tarixində ABŞ-ın Texas ştatında yerləşən Mount Carmel Center kompleksində federal qüvvələrlə dini qrup arasında qarşıdurma başladı. Bu hadisə tarixə “Waco mühasirəsi” kimi düşdü.
Qarşıdurma 51 gün davam etdi və nəticədə onlarla insan həyatını itirdi. Hadisə ABŞ-da dini azadlıqlar, silahlanma hüququ və dövlət müdaxiləsi ilə bağlı uzun illər davam edən müzakirələrə səbəb oldu.
28 Fevral 1986 – İsveçin baş nazirinin qətli
1986-cı il 28 fevralda İsveçin baş naziri Olof Palme Stokholm şəhərində qətlə yetirildi.
Bu hadisə İsveç tarixində ən böyük siyasi cinayətlərdən biri hesab olunur. Palme beynəlxalq sülh təşəbbüsləri və aktiv xarici siyasəti ilə tanınırdı. Qətl uzun illər araşdırılsa da, hadisə İsveç cəmiyyətində dərin iz buraxdı.
28 Fevral 1991 – Küveytin azad edilməsi
1991-ci ilin 28 fevralında ABŞ prezidenti George H. W. Bush rəsmi olaraq Körfəz müharibəsində atəşkəs elan olunduğunu bildirdi.
Bu qərar İraq qoşunlarının Küveytdən çıxarılmasından sonra qəbul edildi və beləliklə, Körfəz müharibəsi faktiki olaraq başa çatdı. Hadisə Yaxın Şərqdə siyasi balansı dəyişdirdi və regionda yeni təhlükəsizlik mərhələsinin başlanğıcı oldu.
28 Fevral 1935 – Neylonun ixtirası
1935-ci ildə kimyaçı Wallace Carothers tərəfindən sintetik lif olan neylon təqdim edildi. Bu ixtira sənaye və tekstil sektorunda inqilabi dəyişikliklərə səbəb oldu. Neylon sonradan hərbi sənaye, moda və məişət məhsullarında geniş istifadə olunmağa başladı.
28 fevralın tarixi əhəmiyyəti
28 fevral tarixi müxtəlif ölkələrdə həm faciəli, həm də dönüş nöqtəsi hesab olunan hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün:
Beynəlxalq münasibətlərdə yeni mərhələlərin başlanğıcı,
Siyasi sistemlərdə sarsıntılar,
İnsan hüquqları və təhlükəsizlik məsələlərində mühüm müzakirələr
ilə tarixdə öz yerini tutmuşdur.
Tarix göstərir ki, 28 fevral təkcə bir təqvim günü deyil, həm də siyasi qərarların və insan talelərinin dəyişdiyi əhəmiyyətli bir tarixdir.
Gülnarə SAF
