25 Fefral: Günün XRONİKASI
25 fevral tarixi dünyada və Azərbaycanda bir çox önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün həm siyasi, həm idman, həm də mədəni olaylarla zəngindir. Aşağıda tarixin bu günündə baş vermiş vacib hadisələr ətraflı şəkildə təqdim olunur.
Azərbaycan tarixində 25 fevral
Parlament böhranı və hökumət dəyişikliyi (1919)
1919-cu ilin 25 fevralında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində parlamentdə yaranan siyasi böhran nəticəsində Fətəli xan Xoyskinin rəhbərlik etdiyi üçüncü hökumət fəaliyyətini dayandırmış, müzakirələrdən sonra Nəsib bəy Yusifbəylinin başçılığı ilə dördüncü kabinet təşkil olunmuşdur. Bu dəyişiklik ölkədə siyasi tarazlıq üçün vacib addım hesab edilir.
Xocalı faciəsi zamanı qəhrəmanların vəfatı (1992)
25-26 fevral gecəsi Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı Xocalı istiqamətində baş verən döyüşlərdə düşmənlə amansız qarşıdurma davam edərkən, Azərbaycan Milli Qəhrəmanları — Əlif Hacıyev və Aqil Quliyev qəhrəmanlıqla vuruşaraq şəhid olublar.
Bu hadisələr Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq və vətənpərvərlik tarixində dərin iz buraxmışdır.
Dünyada 25 fevralda baş vermiş əhəmiyyətli hadisələr
Silahlı qarşıdurma və münaqişələr
Xocalı qırğını — 1992
Xocalı faciəsinin qaranlıq səhifələrindən biri kimi, 25-26 fevral gecəsi Armenian silahlı qüvvələri və 366-cı CIS alayı tərəfindən Xocalı şəhərinə hücum edildi, yüzlərlə Azərbaycanlı mülki vətəndaş öldürüldü və yaralandı. Bu hadisə Nagorno-Karabakh münaqişəsinin ən faciəvi epizodlarından biridir.
Dünya siyasətində dönüş nöqtələri
Sovet İşğalı — Gürcüstan 1921
25 fevral 1921-ci ildə Sovet Rusiyası Gürcüstanın paytaxtı Tiflisi ələ keçirdi və Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasını qurdu. Bu tarix hazırda Gürcüstanda “Sovet İşğalı Günü” kimi xatırlanır.
Varşava Paktının ləğvi — 1991
Soyuq müharibə dövrünün simvolik sonu olaraq 25 fevral 1991-ci ildə Varşava Paktı rəsmi şəkildə ləğv edildi. Bu pakt 1955-ci ildən SSRİ və səkkiz Şərqi Avropa ölkəsini əhatə edən hərbi birliyə çevrilmişdi və NATO-ya qarşı dayanırdı.
İdman və Mədəniyyət Hadisələri
Muhammad Ali dünya ağır çəkidə çempion oldu — 1964
25 fevral 1964-cü ildə boks tarixinin ən böyük simalarından biri, hələ “Cassius Clay” adını daşıyarkən, Muhammad Ali Sonny Listonu məğlub edərək ilk dəfə dünya ağır çəki boks çempionu oldu. Bu qələbə idman və mədəniyyət tarixində unudulmaz iz qoydu.
Digər Dünya Hadisələri
1916 – I Dünya Müharibəsi zamanı Alman qüvvələri Verdun istiqamətindəki Döaumont qalasını ələ keçirirdi.
1932 – Adolf Hitler Alman vətəndaşlığı alaraq siyasi baxımdan daha təsirli mövqeyə sahib oldu.
1870 – ABŞ-da Hiram R. Revels, Mississippi ştatından, ilk Afrika mənşəli senator kimi Konqresə daxil oldu.
1986 – Filipində uzun müddət hakimiyyətdə olan President Ferdinand Marcos hakimiyyətdən getdi, Corazon Aquino ölkənin ilk qadın prezidenti seçildi.
25 fevral tarixi həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində siyasi dəyişikliklərdən tutmuş, münaqişələr, idman nailiyyətləri və mədəni hadisələrlə zəngindir. Bu günün hadisələri artıq tarixin formalaşmasında ciddi rol oynayıb və xatirələrdə yaşamaqdadır.
Gülnarə SAF