19 Fevral: Günün XRONİKASI
Hər gün tarixdə iz qoymuş hadisələrlə yadda qalır. 19 fevral da həm Azərbaycanda, həm də dünyada bir sıra əlamətdar hadisələrlə zəngindir. Gəlin bu tarixdə baş vermiş mühüm məqamlara nəzər salaq.
Azərbaycanda baş verən hadisələr
1992 – Xocalı faciəsi ərəfəsində gərginlik
1992-ci ilin fevral ayının ortalarında Qarabağ bölgəsində vəziyyət son dərəcə gərgin idi. 19 fevral tarixində də Xocalı şəhəri intensiv hücumlara məruz qalırdı. Bu hadisələr bir neçə gün sonra baş verəcək Xocalı soyqırımının faciəvi zəminini formalaşdırdı.
Görkəmli şəxslərin xatirə günü
19 fevral tarixində Azərbaycan və dünya mədəniyyəti, elm və siyasət sahəsində tanınmış şəxslərin doğum və anım günləri də qeyd olunur. Bu tarix müxtəlif illərdə ictimai və mədəni həyatla bağlı mühüm hadisələrlə yadda qalıb.
Dünyada baş verən hadisələr
1473 – Nikolay Kopernikin doğumu
19 fevral 1473-cü ildə məşhur polyak astronomu Nikolay Kopernik anadan olub. O, Günəşin kainatın mərkəzində yerləşdiyini irəli sürən heliosentrik nəzəriyyənin müəllifidir. Onun elmi baxışları astronomiya tarixində inqilabi dönüş nöqtəsi hesab olunur.
1878 – Tomas Edison fonoqrafı patentləşdirdi
Amerikalı ixtiraçı Tomas Edison 1878-ci ilin 19 fevralında fonoqraf ixtirası üçün patent aldı. Bu ixtira səsin yazılması və təkrar səsləndirilməsi sahəsində yeni dövrün başlanğıcı oldu.
1945 – İvo Cimanın ələ keçirilməsi
İkinci Dünya müharibəsi zamanı 19 fevral 1945-ci ildə ABŞ qüvvələri tərəfindən Yaponiyaya məxsus İvo Cima adasına hücum başladı. Bu döyüş Sakit okean cəbhəsində ən qanlı və strateji əhəmiyyətli əməliyyatlardan biri kimi tarixə düşüb.
1963 – Betti Fridanın kitabı nəşr olundu
Amerikalı yazıçı və feminist Betti Fridan tərəfindən qələmə alınmış “The Feminine Mystique” kitabı 19 fevral 1963-cü ildə nəşr edildi. Bu əsər qadın haqları hərəkatının inkişafında mühüm rol oynadı.
Nəticə
19 fevral tarixi həm elmi kəşflər, həm hərbi hadisələr, həm də ictimai-siyasi proseslərlə zəngindir. Nikolay Kopernik kimi alimlərin doğumu, Tomas Edison kimi ixtiraçıların yenilikləri və İkinci Dünya müharibəsinin taleyüklü hadisələri bu günü tarix səhifələrində xüsusi yerə sahib edib.
Gülnarə SAF