13 Dekabr: Tarixdə Bu Gün - Azərbaycan və Dünya
13 dekabr günü həm Azərbaycanda, həm də dünya miqyasında mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix çox vaxt mühüm siyasi addımların, elmi kəşflərin və mədəniyyət hadisələrinin şahidi olub.
Azərbaycan Tarixində 13 Dekabr
13 dekabr Azərbaycanda əsasən müxtəlif dövrlərə aid dövlət quruculuğu, mədəniyyət və sosial inkişaf sahəsindəki hadisələrlə bağlıdır:
-1918: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövründə dövlət quruculuğu prosesləri davam edirdi. Bu dövrlər çox vaxt milli ordunun təşkili, maliyyə sisteminin formalaşdırılması və beynəlxalq əlaqələrin qurulması baxımından kritik əhəmiyyət daşıyırdı.
-Mədəniyyət: Azərbaycanın görkəmli elm, incəsənət və mədəniyyət xadimlərinin həyatında 13 dekabr tarixinə təsadüf edən anım və ya doğum günləri ola bilər. Məsələn, bu gün görkəmli şəxsiyyətlərdən birinin xatirəsini yad etmək üçün istifadə oluna bilər.
Dünya Tarixində 13 Dekabr
Dünya miqyasında 13 dekabr bir sıra tarixi və elmi əhəmiyyətli hadisələrlə əlamətdardır:
-1577: Frensis Dreyk Dünya Səyahətinə Çıxır (Böyük Britaniya): İngilis dəniz səyyahı və qulduru Frensis Dreyk (Sir Francis Drake) "Qızıl Maral" gəmisi ilə dünyanın ətrafında səyahətinə başladı. O, bu səyahəti başa vuran ilk ingilis və ikinci şəxs oldu. Bu səyahət Böyük Britaniyanın dəniz gücünün yüksəlişində mühüm rol oynadı.
-1937: Nankin Qırğını Başlayır (Çin): İkinci Çin-Yaponiya müharibəsi zamanı Yaponiyanın imperiya ordusu Çinin o zamankı paytaxtı olan Nankin şəhərinə daxil oldu və altı həftə davam edən dəhşətli qırğına başladı. Bu, tarixin ən qanlı hadisələrindən biri kimi tanınır.
-1967: ABŞ-da Proqramlaşdırıla bilən Kalkulyator İxtirası: Hewlett-Packard şirkəti tərəfindən dünyada ilk proqramlaşdırıla bilən masaüstü kalkulyatoru olan HP 9100A təqdim edildi. Bu, personal kompüterlərin inkişafına aparan yolda mühüm bir addım idi.
-1981: Polşada Hərbi Vəziyyət Elan Edilir: General Voysex Yaruzelski (Wojciech Jaruzelski) Polşada "Həmrəylik" (Solidarność) həmkarlar ittifaqı hərəkatının fəaliyyətini dayandırmaq və siyasi gərginliyi yatırmaq üçün hərbi vəziyyət tətbiq etdi.
13 Dekabrda Anadan Olan Məşhurlar
Bu gün həmçinin aşağıdakı görkəmli şəxsiyyətlərin doğum günüdür (Nümunələr):
-1816: Verner fon Siemens – Məşhur alman ixtiraçı və sənayeçi, Siemens şirkətinin qurucusu.
-1989: Teylor Svift (Taylor Swift) – Dünyaca məşhur amerikalı müğənni və bəstəkar.
Gülnarə SAF