Bu günün Qızıl Faktı: Nobel və İnsan Hüquqları
1988: Bakıda Xalq Hərəkatı (10 dekabr - 12 dekabr).
Bu, Azərbaycan Xalq Hərəkatının zirvə nöqtələrindən biri hesab olunur. Xalqın milli azadlıq tələbləri ilə on minlərlə insanın Bakıda Azadlıq Meydanında (keçmiş Lenin Meydanı) toplaşaraq kütləvi etiraz aksiyalarına başlamasının (Meydan hərəkatının) vacib günlərindən biridir.
1991: Azərbaycan və Türkiyə arasında Əlaqələr.
Türkiyə Böyük Millət Məclisi Azərbaycanın müstəqilliyini rəsmən tanıma qərarını təsdiqləmişdir. Türkiyə 9 noyabrda Azərbaycanı tanıyan ilk ölkə olsa da, bu rəsmi qərarın təsdiqi vacib mərhələlərdən idi.
1993: Mədəniyyət Sahəsi.
Görkəmli Azərbaycan şairi, dramaturq və ictimai xadim Cəfər Cabbarlının vəfat günü (1934-cü il) olaraq qeyd olunur. (Qeyd: Vəfat tarixi əslində 31 dekabrdır, lakin bəzi mənbələrdə və ya mədəniyyət tədbirlərində xatırlanması ehtimalı var, ancaq bu tarixi ehtiyatla istifadə edin. Ən doğru fakt: Vəfatı 31 dekabr 1934). Bunun yerinə, daha dəqiq faktlara üstünlük vermək daha yaxşıdır.
10 dekabr dünya tarixində bir çox əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb.
Əsas Hadisələr və Mükafatlar
1896: Alfred Nobelin Vəfatı.
İsveç kimyaçısı, mühəndisi, dinamitin ixtiraçısı Alfred Nobel bu tarixdə vəfat etmişdir. Onun vəsiyyətinə əsasən, hər il 10 dekabr (vəfat etdiyi gün) tarixində elm, ədəbiyyat və sülh sahələrindəki ən böyük nailiyyətlərə görə Nobel Mükafatları təqdim edilir.
1948: İnsan Hüquqları Günü.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası bu tarixdə İnsan Hüquqları Ümumi Bəyannaməsini qəbul etmişdir. Bu səbəbdən, hər il 10 dekabr Beynəlxalq İnsan Hüquqları Günü kimi qeyd olunur.
Tarixi dönüşlər
1520: Martin Lüterin Fəaliyyəti.
Alman teoloqu Martin Lüter (Reformasiyanın banisi) Papa X Leonun onu kilsədən qovması ilə bağlı fərmanını (Bullanı) və Kilsə Qanunları kitablarını ictimai şəkildə yandırmışdır. Bu, Reformasiya hərəkatının ən kəskin addımlarından biri idi.
1868: Dünyanın İlk İşiqforu.
Londonda, Böyük Britaniyada, Vestminster Sarayının xaricində (Palament binasının qarşısında) dünyanın ilk işiqforu quraşdırılmışdır. (Qeyd: Bu, qazla işləyən və növbəti ay partlayan bir model idi).
Elm və Texnologiya
1901: İlk Nobel Mükafatlarının Təqdimatı.
Alfred Nobelin vəsiyyətinə uyğun olaraq, ilk dəfə Nobel Mükafatları Stokholmda təqdim edilmişdir. İlk Sülh Mükafatı isə Fransız humanitar təşkilatlarına verilmişdi.1906: ABŞ Prezidenti Teodor Ruzveltin Sülh Mükafatı Alması.
ABŞ prezidenti Teodor Ruzvelt Nobel Sülh Mükafatını alan ilk dövlət başçısı olmuşdur. (O, Rus-Yapon müharibəsinin bitməsinə kömək etdiyi üçün bu mükafata layiq görülmüşdü).
10 Dekabrda Doğulanlar (Nümunələr)
1815: Ada Lavleys (Britaniyalı riyaziyyatçı, ilk proqramçı kimi tanınır).
1830: Emili Dikinson (Məşhur Amerikalı şairə).
1960: Kennet Brana (Tanınmış Britaniyalı aktyor və rejissor).
Gülnarə SAF
