9 Sentyabr: Tarixi DÖNÜŞ NÖQTƏLƏRİ
9 Sentyabr: Tarixi Hadisələr və Dönüş Nöqtələri
Azərbaycanla Bağlı Mühüm Tarixlər
1801 — Bakı Ətrafının İşğalı: Rus qoşunları 9 sentyabr 1801-ci ildə Bakı ətrafı əraziləri işğal etmişlər ki, bu da Azərbaycanın Rusiya imperiyasına daxil edilməsi prosesinin bir hissəsi idi.
1942 — Hərbi Vəziyyətin Elan Edilməsi: İkinci Dünya Müharibəsi zamanı, Almaniya qoşunlarının Qafqaz dağlarına yaxınlaşması və Bakı üzərinə hava reydləri təhlükəsi səbəbindən, SSRİ Dövlət Müdafiə Komitəsinin qərarı ilə 9 sentyabr 1942-ci ildə Azərbaycan SSR ərazisində hərbi vəziyyət elan edildi.
2009 — Azərbaycan-Tuvalu Diplomatik Əlaqələri: Azərbaycan və Tuvalu dövlətləri arasında diplomatik əlaqələrin qurulması haqqında Birgə Kommünike bu tarixdə imzalanmışdır.
9 sentyabr tarixi dünya tarixində bir sıra əhəmiyyətli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün, bəzi ölkələrin müstəqilliyini elan etməsindən tutmuş, mühüm siyasi, hərbi və mədəni hadisələrə qədər bir çox dönüş nöqtələrini özündə birləşdirir.
Siyasi və Hərbi Hadisələr
1922 — İzmirin Qurtuluşu: Türkiyə Qurtuluş Savaşının ən mühüm hadisələrindən biri 9 sentyabr 1922-ci ildə baş verib. Dumlupınar Meydan Müharibəsində qələbə qazanan Türk Ordusu bu tarixdə işğal altındakı İzmir şəhərinə daxil olaraq onu azad etmişdir. Bu, Qurtuluş Savaşının həlledici mərhələlərindən biri hesab olunur.
1948 — Şimali Koreyanın Qurulması: Kim İl Sen tərəfindən 9 sentyabr 1948-ci ildə Koreya Xalq Demokratik Respublikasının (Şimali Koreya) yaradılması rəsmən elan edilmişdir.
1991— Tacikistanın Müstəqilliyi: Sovet İttifaqının dağılması prosesində Tacikistan 9 sentyabr 1991-ci ildə müstəqilliyini elan edərək suveren bir dövlət olmuşdur.
1993 — İsrail-Fələstin Qarşılıqlı Tanınması: 9 sentyabr 1993-cü ildə İsrail və Fələstin Azadlıq Təşkilatı (FAT) bir-birlərini rəsmi olaraq tanıdıqlarını elan edən mühüm bir sülh addımı atmışlar.
2015 — II Yelizavetanın Rekordu: Böyük Britaniya kraliçası II Yelizaveta bu tarixdə nənəsi Kraliça Viktoriyanın rekordunu geridə qoyaraq Böyük Britaniya tarixində ən uzun müddət hakimiyyətdə olan monarx olmuşdur
Azərbaycanla Bağlı Mühüm Tarixlər
1801 — Bakı Ətrafının İşğalı: Rus qoşunları 9 sentyabr 1801-ci ildə Bakı ətrafı əraziləri işğal etmişlər ki, bu da Azərbaycanın Rusiya imperiyasına daxil edilməsi prosesinin bir hissəsi idi.
1942 — Hərbi Vəziyyətin Elan Edilməsi: İkinci Dünya Müharibəsi zamanı, Almaniya qoşunlarının Qafqaz dağlarına yaxınlaşması və Bakı üzərinə hava reydləri təhlükəsi səbəbindən, SSRİ Dövlət Müdafiə Komitəsinin qərarı ilə 9 sentyabr 1942-ci ildə Azərbaycan SSR ərazisində hərbi vəziyyət elan edildi.
2009 — Azərbaycan-Tuvalu Diplomatik Əlaqələri: Azərbaycan və Tuvalu dövlətləri arasında diplomatik əlaqələrin qurulması haqqında Birgə Kommünike bu tarixdə imzalanmışdır.
İncəsənət və Mədəniyyət
1911 — İlk Aviapoçt Xidməti: Dünyada ilk dəfə aviapoçt xidməti 9 sentyabr 1911-ci ildə İngiltərədə fəaliyyətə başlayıb.
Beynəlxalq Gözəllik Günü: 9 sentyabr həm də Beynəlxalq Gözəllik Günü kimi qeyd olunur və hər il bu tarixdə bir sıra ölkələrdə gözəllik müsabiqələri keçirilir.
Anadan Olanlar və Vəfat Edənlər
Anadan Olanlar:
1876 — İslam Abdullayev (Azərbaycan xanəndəsi, Qarabağ muğam məktəbinin görkəmli nümayəndəsi).
1960 — Hyu Qrant (Məşhur İngiltərə aktyoru).
1966— Adam Sendler (ABŞ aktyoru).
1985 — Luka Modriç (Xorvatiyalı məşhur futbolçu).
Vəfat Edənlər:
1901 — Anri de Tuluz-Lotrek (Fransa boyakarı).
1976 — Mao Tszedun (Çin inqilabçısı və dövlət xadimi).
2001 — Əhməd Şah Məsud (Əfqanıstan müqavimətinin liderlərindən biri, sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür).
Gülnarə SAF