Bakı küçələrində itən ana dilimiz: Biz "Bakı"da yaşayırıq, yoxsa "City"də?

Bakının mərkəzi küçələri ilə gəzərkən, bəzən insanın harada olduğu ilə bağlı tərəddüdləri yaranır. Vitrinlər, reklam lövhələri, mağaza adları sanki xorla bağırır: "Sale", "New Collection", "Barbershop", "Beauty Center", "Open"...

Bəs doğma Azərbaycan dili? Təəssüf ki, ana dilimiz bu rəngarəng, işıqlı, amma "yad" sözlərin kölgəsində görünməz hala gəlib.

"Sale" tələsi və anlaşılmayan mesajlar

Bu gün paytaxtımızda ticarət obyektlərinin, kafelərin və restoranların böyük əksəriyyəti ad seçimində ingilis dilinə üstünlük verir. Sahibkarların məntiqi sadədir: Xarici dildə olan ad daha "elit", daha "müasir" və "cəlbedici" görünür.

Lakin bu yanaşma ciddi bir problemi ortaya çıxarır: Vətəndaşın məlumat almaq hüququnun pozulması.

Şəhərimizin sakinləri təkcə gənclərdən və ya xarici dil bilən təbəqədən ibarət deyil. Yaşlı nəsil, xarici dil bilgisi olmayan sadə vətəndaşlar vitrindəki "50% OFF" yazısının nə anlama gəldiyini başa düşmür. O, "Endirim" axtarır, amma qarşısına çıxan "Sale" olur. Bərbər axtarır, qarşısına "Hair Stylist" çıxır. Bu, istehlakçıya qarşı hörmətsizliyin ən bariz nümunəsidir.

Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, o, millətin kimliyi, düşüncə tərzi və varlığıdır. Küçələrimizdən dilimizi silməklə, əslində milli simamızı silmiş oluruq.

Qanun nə deyir, reallıq nə göstərir?

Azərbaycan Respublikasının "Dövlət dili haqqında" Qanununa və Reklam haqqında qanunvericiliyə görə, ölkə ərazisindəki reklamlarda dövlət dili mütləq şəkildə qorunmalı, digər dillərdəki yazılar dövlət dilindən sonra və kiçik şriftlərlə verilməlidir.

Lakin reallıq tam başqadır. Bir çox hallarda Azərbaycan dili lövhələrdə ya ümumiyyətlə yoxdur, ya da o qədər kiçik və küncdə yazılıb ki, onu görmək üçün lupa lazımdır. Brend adları (əmtəə nişanları) qoruna bilər, lakin fəaliyyət növünü bildirən sözlər (məsələn: Mağaza, Qadın geyimləri, Şirniyyat evi) mütləq öz dilimizdə yazılmalıdır.

Niyə öz dilimizdən utanırıq?

Bu problemin kökündə həm də psixoloji amil dayanır: Milli aşağılıq kompleksi.

Niyə "Gözəllik Salonu" yazmaq "Beauty Salon" yazmaqdan daha az prestijli hesab olunur? Niyə yerli istehsal olan məhsulun üzərinə belə ingilis dilində adlar qoyulur? Bu, öz dilimizə, öz mədəniyyətimizə olan inamsızlıqdan xəbər verir.

Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinə – Fransaya, Türkiyəyə, Almaniyaya nəzər salaq. Onlar qloballaşan dünyada öz dillərini qısqanclıqla qoruyurlar. Parisdə ingilis dilində bir tabela asmaq istəsəniz, ciddi ictimai və hüquqi qınaqla üzləşərsiniz. Bakıda isə bu, "trend" sayılır.

Nəticə: Dilimizə sahib çıxaq!

Biz qloballaşmanın əleyhinə deyilik. Turistlər üçün ingilis dilində məlumatların olması normaldır və lazımdır. Lakin bu, ana dilimizin sıxışdırılması hesabına baş verməməlidir.

Sahibkarlar anlamalıdırlar ki, müştəriyə ən böyük hörmət, ona öz dilində xitab etməkdir. Aidiyyəti qurumlar isə (Dövlət Reklam Agentliyi və s.) nəzarət mexanizmlərini sərtləşdirməli, dilimizi "Open" və "Close" yazılarına qurban verməməlidirlər.

Gəlin, Bakının simasını özünə qaytaraq. Qoy Bakı küçələri Azərbaycanca danışsın!

Bilman İSAQ

Geri qayıt