Bu yay “yer-göy qovrulacaq”
2026-cı ilin yayı hələ başlamamış meteoroloqlar rekord istilərlə bağlı xəbərdarlıq etmişdilər.
GunAz.az xarici mütəxəssislərə istinadən bir araşdıma materialı hazırlayıb. Həmin materiallı diqqətinizə çatdırırıq.
GunAz.az xarici mütəxəssislərə istinadən bir araşdıma materialı hazırlayıb. Həmin materiallı diqqətinizə çatdırırıq.
İyun ayının ilk həftələrindən etibarən Avropa, Yaxın Şərq və Şimali Afrikanın bir sıra ölkələrində temperatur normadan xeyli yüksək qeydə alınıb. Beynəlxalq meteoroloji mərkəzlərin proqnozlarına görə, bu yay son illərin ən isti mövsümlərindən biri olacaq və bəzi ölkələrdə havanın temperaturu 54 dərəcəni keçəcək.
Alimlər bildirirlər ki, bunun əsas səbəbi qlobal iqlim dəyişikliyi, atmosferdə istixana qazlarının artması və ardıcıl istilik dalğalarıdır. Xüsusilə Yaxın Şərq ölkələri yenə də dünyanın ən isti bölgələri siyahısında ilk sıralarda yer alacaq.
Dünyanın ən isti ölkələri – İlk onluq
1. Küveyt – 52-54°C
2026-cı ildə də dünyanın ən isti ölkəsi adını qorumağa ən yaxın namizəd Küveytdir. Burada yay aylarında temperaturun 54 dərəcəyə çatacağı və hətta onu keçəcəyi proqnozlaşdırılır. Xüsusilə Cəhra, Mitriba və ölkənin səhra bölgələrində havanın uzun müddət 50 dərəcədən yuxarı qalacağı gözlənilir.
Küveyt artıq illərdir dünyanın ən isti yaşayış məntəqələrindən biri hesab olunur.
2. İraq – 51-53°C
İraqın cənub şəhərləri – xüsusilə Bəsrə və Nəsiriyyədə bu yay da rekord istilər gözlənilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, temperaturun 53 dərəcəyə yaxınlaşması mümkündür.
Yüksək rütubət səbəbindən hiss olunan temperatur isə bundan da artıq ola bilər.
3. İran – 50-52°C
İranın Xuzistan, Əhvaz və Bəndər-Abbas bölgələri planetin ən isti nöqtələri sırasında yer alır. Bu yay həmin ərazilərdə temperaturun 52 dərəcəyə qədər yüksələcəyi gözlənilir.
İran artıq iyun ayında bir neçə dəfə 50 dərəcə həddinə yaxınlaşıb.
4. Səudiyyə Ərəbistanı – 49-52°C
Riyad, Məkkə, Mədinə və ölkənin şərq bölgələrində bu yay temperaturun 50 dərəcəni keçməsi ehtimal edilir. Mütəxəssislər xüsusilə Həcc mövsümündə zəvvarlara günorta saatlarında açıq havada uzun müddət qalmamağı tövsiyə edirlər.
5. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri – 48-51°C
Dubay və Əbu-Dabidə temperatur 48-50 dərəcə arasında dəyişəcək. Lakin yüksək rütubət səbəbindən hiss olunan temperaturun 60 dərəcəyə yaxınlaşacağı proqnozlaşdırılır. Bu səbəbdən ölkədə açıq havada çalışan insanlar üçün xüsusi təhlükəsizlik qaydaları tətbiq edilir.
6. Qətər – 48-50°C
Qətərdə yay ayları həmişə ekstremal isti keçir. Doha və ətraf bölgələrdə temperaturun 50 dərəcəyə yaxınlaşacağı gözlənilir. Ölkədə gündüz saatlarında tikinti işlərinin məhdudlaşdırılması da məhz bu səbəbdəndir.
7. Pakistan – 48-50°C
Pakistanın Sind və Pəncab əyalətlərində, xüsusilə Cekobabad şəhərində temperaturun yenidən 50 dərəcəyə yaxınlaşacağı bildirilir. Son illər bu bölgə dünyanın ən isti yaşayış yerlərindən biri kimi tanınır.
8. Əlcəzair – 47-50°C
Sahara səhrasının yerləşdiyi Əlcəzairdə yay aylarında temperaturun 50 dərəcəyə çatacağı proqnozlaşdırılır. Şimal bölgələri nisbətən sərin olsa da, ölkənin cənubunda həyat yay aylarında xeyli çətinləşir.
9. Misir – 46-49°C
Misirin cənub şəhərlərində, xüsusilə Asuan və Luksorda temperaturun 48-49 dərəcəyə yüksələcəyi gözlənilir. Qahirədə isə temperatur daha aşağı olsa da, yüksək rütubət insan sağlamlığı üçün ciddi risk yaradır.
10. İspaniya – 45-47°C
İlk onluğa daxil olan yeganə Avropa ölkəsi İspaniyadır. Andalusiya bölgəsində, xüsusilə Sevilya və Kordovada temperaturun 47 dərəcəyə çatacağı proqnozlaşdırılır. Meteoroloqlar bildirirlər ki, 2026-cı il Avropada son illərin ən isti yaylarından biri ola bilər.
Avropa da rekord istilərlə üz-üzədir
Bu il təkcə Yaxın Şərq deyil, Avropa da ciddi istilik dalğaları yaşayacaq. Fransada temperaturun 43 dərəcəyə, Portuqaliyada 45 dərəcəyə, İtaliya və Yunanıstanda isə 42-43 dərəcəyə çatacağı gözlənilir. Almaniya, Belçika və Niderland kimi adətən mülayim iqlimə malik ölkələrdə də temperatur normadan xeyli yüksək olacaq. Meteoroloqlar bunun son onilliklərin ən güclü istilik dalğalarından biri olduğunu bildirirlər.
İqlim dəyişikliyi vəziyyəti ağırlaşdırır
Alimlərin fikrincə, ekstremal istilərin əsas səbəbi qlobal istiləşmədir. Yer kürəsinin orta temperaturu sənaye inqilabından sonra təxminən 1,5 dərəcə artıb. İlk baxışda bu rəqəm kiçik görünsə də, onun nəticələri çox böyükdür. İstilik dalğaları daha uzun çəkir, quraqlıqlar artır, meşə yanğınları daha tez-tez baş verir və enerji sistemləri üzərində yük çoxalır.
İnsan sağlamlığı üçün təhlükə
50 dərəcəyə yaxın temperatur təkcə narahatlıq yaratmır, həm də həyat üçün təhlükəlidir. Həkimlər bildirirlər ki, belə havalarda:
* Günvurma riski artır.
* Orqanizm sürətlə susuzlaşır.
* Ürək-damar xəstəlikləri ağırlaşır.
* Yaşlılar və uşaqlar daha çox risk altında olur.
* Açıq havada işləyən insanlar üçün təhlükə dəfələrlə artır.
Xüsusilə günorta saat 11:00-dan 17:00-dək açıq günəş altında qalmaq tövsiyə edilmir.
İsti havalarda necə qorunmalı?
Mütəxəssislər isti havalarda bol su içməyi, açıq rəngli və nazik geyimlər seçməyi, günorta saatlarında çölə çıxmamağı, spirtli və çox şəkərli içkilərdən uzaq durmağı məsləhət görürlər. Eyni zamanda, avtomobildə uşaq və ev heyvanlarını tək buraxmaq ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər.
Azərbaycanda vəziyyət necə olacaq?
Azərbaycan da 2026-cı ilin yayında isti hava dalğalarının təsirini hiss edəcək. Sinoptiklərin ilkin proqnozlarına görə, Aran rayonlarında temperaturun 42-44 dərəcəyə çatacağı, bəzi günlərdə isə bu göstəricinin daha da yüksələ biləcəyi istisna edilmir.
Xəzər dənizinin təsiri Bakı və Abşeronda havanı nisbətən mülayimləşdirsə də, rütubət səbəbindən hiss olunan temperatur daha yüksək olacaq.
Yayın ən isti ölkələri niyə dəyişmir?
Maraqlıdır ki, son onilliklər ərzində dünyanın ən isti ölkələri siyahısı demək olar dəyişmir. Bunun əsas səbəbi həmin ölkələrin subtropik səhra iqlim qurşağında yerləşməsi, yağıntının son dərəcə az olması və güclü günəş radiasiyasıdır. Lakin alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, qlobal istiləşmə davam edərsə, yaxın onilliklərdə Avropanın cənubu da Yaxın Şərqə bənzər ekstremal yaylarla üzləşə bilər. (Lent.az)