22 yun: Günün XRONİKASI
İlin ən uzun günlərindən birində tarixin qısa mənzərəsinə nəzər salırıq. Zamanın yaddaş vərəqlərini vərəqləyərək, bu xüsusi gündə həm milli tariximizin, həm də dünya mədəniyyətinin silinməz izlərinə yenidən baxırıq.
GunAz.az 22 iyun tarixində Azərbaycanda və dünyada baş vermiş ən mühüm tarixi hadisələri, doğulan və vəfat edən dahi şəxsiyyətlərin xronikasını təqdim edirik:
Beynəlxalq və Əlamətdar Günlər
Dünya Yağış Meşələri Günü: Planetimizin ekoloji tarazlığında böyük rol oynayan yağış meşələrinin qorunması məqsədilə qeyd olunan qlobal ekoloji gün.
Anım və Hüzn Günü: 1941-ci ilin bu günündə faşist Almaniyasının SSRİ-yə hücum etməsi (Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması) ilə əlaqədar bir çox postsovet ölkələrində qeyd edilən rəsmi xatirə günü.
Tarixdə Bu Gün (Tarixi Hadisələr)
Azərbaycanda
Azərbaycanda
1918-ci il – AXC Hökumətinin Gəncədə ikinci kabineti: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Nazirlər Şurasının sədri Fətəli xan Xoyski tərəfindən Gəncədə yeni (ikinci) hökumət kabineti elan edilib və ölkədə fövqəladə vəziyyət elan olunub.
1920-ci il – Fətəli xan Xoyskinin qətli: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk Baş naziri, görkəmli dövlət xadimi Fətəli xan Xoyski Tiflisdə erməni terrorçuları (Aram Erkanyan və Misak Qriqoryan) tərəfindən arxadan atəş açılaraq qətlə yetirilib.
1941-ci il – Azərbaycanın İkinci Dünya Müharibəsinə cəlb olunması: Faşist Almaniyasının SSRİ-yə hücumu ilə Azərbaycan xalqının həm ön cəbhədə (600 mindən çox həmyerlimiz), həm də arxa cəbhədə (Bakı nefti ilə) fədakar mübarizəsi başlayıb.
Dünyada
1633-cü il – Qalileyin sorğulanması və tövbəsi: İtalyan astronomu və fiziki Qalileo Qaliley Romanın İnkvizisiya məhkəməsi tərəfindən sorğu-sual edilib və canını xilas etmək üçün "Yerin Günəş ətrafında fırlanması" elmi fikrindən rəsmən əl çəkdiyini bəyan etməyə məcbur buraxılıb.
1941-ci il – "Barbarossa" planı: İkinci Dünya Müharibəsi dövründə bəşəriyyət tarixinin ən böyük hərbi əməliyyatlarından biri sayılan Almaniyanın Sovet İttifaqına qarşı qəfil hücum planı (Kodu: Unternehmen Barbarossa) icra olunub.
1978-ci il – Plutonun peyki Xaronun kəşfi: Amerikalı astronom Ceyms Kristi tərəfindən Pluton cırtdan planetinin ən böyük təbii peyki olan Xaron kəşf edilib.
Bu Gün Doğulan Tarixi Şəxsiyyətlər
Azərbaycanda
Səməd bəy Mehmandarov (22 iyun 1855 – 1931): Rusiya imperatorluq ordusunun tam artilleriya generalı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin əfsanəvi Hərbi naziri, milli ordumuzun qurucularından biri.
Nəsibə Zeynalova (22 iyun 1916 – 2004): Azərbaycan teatr və kino sənətinin korifeyi, unudulmaz komik aktrisa, Xalq artisti (Məşhur "Qaynana" filmində Cənnət xala obrazının mahir ifaçısı).
Şahin Fazil (22 iyun 1940 – 2024): Tanınmış tarixçi-alim, şair, tərcüməçi, Səfəvilər dövrünün və xanlıqlar tarixinin mühüm tədqiqatçılarından biri.
Dünyada
Erix Mariya Remark (22 iyun 1898 – 1970): Məşhur alman yazıçısı, XX əsr dünya ədəbiyyatının incilərindən sayılan "Qərb cəbhəsində təbəddülat yoxdur" və "Zəfər tağı" romanlarının müəllifi.
Meril Strip (22 iyun 1949): Dünyanın ən istedadlı müasir aktrisalarından biri, 3 qat "Oskar" və çoxsaylı "Qızıl Qlobus" mükafatları laureatı.
Dan Braun (22 iyun 1964): Müasir dövrün ən çox oxunan amerikalı yazıçısı, dünyaşöhrətli "Da Vinçi şifrəsi" və "Mələklər və iblislər" bestsellerlərinin müəllifi.
Bu gün vəfat edən tarixi şəxsiyyətlər
Azərbaycanda
Azərbaycanda
Fətəli xan Xoyski (1875 – 22 iyun 1920): Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk Baş naziri, daxili işlər, xarici işlər və ədliyyə naziri, görkəmli hüquqşünas və siyasi xadim (Tiflisdə terror qurbanı olub).
Əliağa Şıxlinski (1863 – 22 iyun 1943): "Artilleriyanın allahı" ləqəbli dahi Azərbaycan hərbçisi, AXC ordusunun Hərbi nazirinin müavini, sovet hərb elminin inkişafında böyük payı olan general-leytenant.
Dünyada
Vilhelm fon Humboldt (1767 – 22 iyun 1835): Alman filosofu, dilçisi, dövlət xadimi və Berlin Universitetinin banisi.
Darius Milho (1892 – 22 iyun 1974): Məşhur fransız bəstəkarı, dirijor, pedaqoq və "Altılıq" (Les Six) bəstəkarlar qrupunun üzvü.
Gülnarə SAF