Tarixi Hadisə və Müasir Azərbaycan
Azərbaycanın müasir tarixində xüsusi yer tutan günlərdən biri 15 İyun – Milli Qurtuluş Günüdür. Bu tarix 1993-cü ildə ölkənin ağır siyasi böhran içində olduğu bir dövrdə baş verən hadisələrlə bağlıdır və hər il dövlət bayramı kimi qeyd olunur.
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan sonrakı illərdə ciddi siyasi və iqtisadi çətinliklərlə üzləşmişdi. Qarabağ müharibəsi, hakimiyyət uğrunda mübarizə, müxtəlif silahlı qrupların fəaliyyəti və ölkədə yaranmış qeyri-sabitlik dövlətçiliyin gələcəyini təhlükə altına salmışdı. 1993-cü ilin yayında vəziyyət daha da gərginləşərək vətəndaş qarşıdurması təhlükəsi yaratmışdı.
Belə bir şəraitdə xalqın və siyasi dairələrin çağırışı ilə Heydər Əliyev Bakıya dəvət olundu. 15 iyun 1993-cü ildə o, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Məhz bu hadisə sonradan ölkənin siyasi sabitliyə doğru dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirildi və tarixə Milli Qurtuluş Günü adı ilə daxil oldu.
Qurtuluş Gününün tərəfdarları hesab edirlər ki, həmin dövrdə qəbul edilən qərarlar Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunmasına, daxili sabitliyin bərpasına və gələcək inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsinə imkan yaratdı. Sonrakı illərdə dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, iqtisadi islahatlar və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi bu siyasətin nəticələri kimi göstərilir.
Bununla yanaşı, tarixçilər və siyasi tədqiqatçılar həmin dövrü müxtəlif aspektlərdən qiymətləndirirlər. Bir qrup tədqiqatçı 15 iyunu dövlətçiliyin xilası kimi dəyərləndirirsə, digər mütəxəssislər 1992–1993-cü illərin siyasi proseslərinin daha geniş və çoxşaxəli təhlil edilməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Tarix elminin obyektivliyi də məhz hadisələrə müxtəlif baxışların mövcudluğunu qəbul etməkdən keçir.
1997-ci ildə Azərbaycan Milli Məclisinin qərarı ilə 15 İyun rəsmi bayram elan edildi və o vaxtdan etibarən hər il dövlət səviyyəsində qeyd olunur. Bu gün Azərbaycan tarixində dövlətçiliyin qorunması, milli birlik və siyasi sabitlik ideyaları ilə əlaqələndirilir.
Beləliklə, 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü yalnız bir tarixi hadisənin deyil, həm də müstəqil Azərbaycanın inkişaf yolunda mühüm dönüş nöqtəsinin simvolu kimi dəyərləndirilir. Onun əhəmiyyəti barədə müxtəlif baxışlar mövcud olsa da, bu tarix Azərbaycanın müasir siyasi tarixinin ən mühüm səhifələrindən biri olaraq qalır.
Rauf İLYASOGLU.