Yaşayış minimumu nəyi ifadə edir?
Azərbaycanda 2026-cı il üçün müəyyən edilmiş 300 manatlıq yaşayış minimumu həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan geniş müzakirə olunan bir mövzudur. Bu rəqəmin "yetərli" olub-olmaması məsələsinə bir neçə prizmadan yanaşmaq lazımdır:
1. Yaşayış minimumu nəyi ifadə edir?
Qanunvericiliyə görə, yaşayış minimumu insanın yaşamasını təmin edəcək minimum ərzaq səbəti, habelə qeyri-ərzaq malları və xidmətlərin (kommunal, nəqliyyat və s.) cəmindən ibarətdir. Yəni bu məbləğ rahat həyat üçün deyil, bioloji və sosial mövcudluğu qorumaq üçün ən aşağı hədd kimi hesablanır.
2. İqtisadi reallıqlar və inflyasiya
300 manatlıq həddin yetərliliyini sual altına qoyan əsas amillər bunlardır:
-İnflyasiya: Xüsusilə qida məhsullarının qiymətindəki artım bu 300 manatın alıcılıq qabiliyyətini azaldır.
-İcarə və digər xərclər: Əgər şəxsin öz evi yoxdursa, Bakı kimi böyük şəhərlərdə yalnız mənzil kirayəsi bu məbləğdən xeyli yüksəkdir.
-Təhsil və Səhiyyə: Minimum səbətə daxil edilən xidmətlər çox vaxt yalnız ən zəruri ehtiyacları qarşılayır; gözlənilməz xəstəlik və ya əlavə təhsil xərcləri bu büdcəni üstələyir.
3. Müsbət tərəfi: Sosial ödənişlərə təsiri
Yaşayış minimumunun artırılması təkcə rəqəm deyil, həm də bir çox sosial göstəricilərin artmasına səbəb olur:
-Ünvanlı Sosial Yardım: Yardımın təyin edilməsi üçün ehtiyac meyarı çox vaxt yaşayış minimumuna bərabərləşdirilir.
-Maaş və Müavinətlər: Bu artım dolayı yolla digər sosial ödənişlərin də yuxarıya doğru indeksasiya edilməsinə zəmin yaradır.
Göstəricilərin Müqayisəsi (2026-cı il üçün)
Kateqoriya | Məbləğ (AZN) |
Ölkə üzrə ümumi | 300 |
Əmək qabiliyyətli əhali | 317 |
Uşaqlar | 260 |
Pensiyaçılar | 245 |
Əhalinin böyük hissəsi üçün, xüsusilə şəhər mühitində yaşayanlar üçün 300 manatlıq məbləğ çox məhdud bir büdcədir. Bu məbləğ "rahat yaşayış" üçün deyil, daha çox "kasıblıq həddini" müəyyən etmək və dövlətin sosial yardım proqramlarını tənzimləmək üçün bir alətdir. Ekspertlərin fikrincə, real xərclər (istehlak səbəti) çox vaxt rəsmi müəyyən olunmuş yaşayış minimumundan daha yüksək olur.
Rəsmiyyə HEYBƏTAĞAQIZI